Bütün canlıların yaşamlarını sürdürmesi için temel olan çevre günümüzde sağlıksızlık nedeni olarak tartışılmaya başlanmıştır. Endüstrileşmenin artması, ekonomi ve teknolojinin gelişmesi, aşırı artan dünya nüfusu çevreyi büyük oranda olumsuz etkilemiş ve etkilemeye de devam etmektedir. Bu durum çevrenin bozulmasına ve canlılarla onların sağlık dzeyini olumsuz etkileyecek bir etkileşime girmesine neden olmaktadır.
Etkilenim özel bir çevresel düzende etkenin konakçıyı etkilemesidir. Etkilenim:
- şiddet
-süre
-etkilenme sıklığı
-zaman olgusu (sürekli ya da aralıklı)
-etkilenim yolu ya da yolları açısından tanımlanmış biçimde madde ile teması tanımlamaktadır.
Etken içsel zehirliliği ile tanımlanır. Bunlar zehirliliği, gücü, fiziksel durumu, çözünürlüğü, dalga boyu vb özelliklerdir.
Konakçı kalıtsal yapı, yaş, cins, beslenme durumu (gebelik ve emzirme), genel sağlık düzeyi gibi özelliklerle tanımlanır.
Doz, etkilenimin şiddeti ile ilgili bilgi vermektedir, Bu bilgi etkileyen miktar: süre, sıklık ve zaman özelliklerini içermek zorundadır.
Etki, canlının zehirli etmenle etkileniminden sonraki yanıtı ya da tepkisidir. Nitelik, şiddet, başlama ve süre açısından değişiklik gösterir.
İveğen etki etkilenimden hemen sonra ve/ ya da hızlı gelişen etkilenimi tanımlamaktadır. Gecikmiş etki etkilenimden günler, haftalar kimi zaman on yıllar sonra ortaya çıkan etkiyi tanımlamaktadır. Süreğen etki ise uzun süren etkiyi tanımlamaktadır.
Zehirlilik bir maddenin özündeki canlılara zarar verebilme yeteneğidir. Vücuda yabancı bütün kimyasal bileşiklere ksenobiyotik denir, doğal ya da sentetik organik maddeler olabilir.
Zehirli etki ya da tıbbi kullanımla toksik etki biyokimyacı için enzim ketlenmesi, klinik uzmanlar için hastalık anlamına gelebilir.
Toksikoloji ilaçlar ve kimyasalların canlılar üzerindeki zararlı etkilerini inceleyen bilimdir. Kökeni Paracelsus'a (1493-1541) dayanır. Ona göre maddeler düşük dozda fizyolojik olarak etkisizdir, yüksek dozda toksik olabilir ara dozlarda ise tedavi edicidir. Bu nedenle 'ilaçla zehri ayıran şey dozdur' der.
