Biyoetkin maddeler, istenilmeyen etkilerini oluşturmak üzere hedefleriyle etkileşimleri ya da hedeflerinde yaptıkları değişikliklere göre de sınıflandırılmaktadır.

Kimyasal etkileniminde kimyasal türler önemlidir. Kimyasal türlerin organik mi anorganik mi olduğu, değerliliği önemli olabilir. Üç değerli krom temel besin öğelerinden biri iken 6 değerli krom güçlü bir akciğer kanseri etkenidir. Bunların çevresel örneklerde ayırt edici analizleri zordur.

Kimyasalın yapısındaki ufak bir değişiklik bile etkilerinin çok büyük oranda değişmesine yol açar. Aynı kimyasal formüle sahip iki kimyasal bileşiğe eşiz (izomer) denir. Aynı kimyasal yapıya sahip olan ancak farklı sayıda atomları olan kimyasallara türdeş denmektedir. Bu nedenle kimyasalların yapı etkinlik ilişkilerinin anlaşılması çok önemlidir. Sözgelimi birçok kısa zincirli hidrokarbon anestezik etkilidir ancak etki dereceleri farklıdır.

Karışık etkileme

Günümüzde toksikolojik çalışmalar tek bir bileşiğin değerlendirilmesine yöneliktir ve tüm toksikolojik mevzuat tek madde değerlendirmelerine dayanır. Ancak tek madde etkilenimi çok nadirdir ya da tek bir madde aşırı etkilenimi nedeniyle diğerlerinin görmezden gelinmesi sonucudur.

Birlikte etkilenme, yaşam biçimi, var olan sağlık düzeyi, yaş, cins ve beslenme durumu gibi etmenler, vücudun belirli bir etkilenime cevabını değiştiren bir orkestra gibi etki ederler.

Toksikolojik açıdan karşılıklı etkileşimler özellikle önem taşımaktadır. Bu etkileşim sözgelimi karşıtlık biçiminde olabilir. Bir madde diğerinin etkisini tam olarak kaldırabilir. Bu metabolizmasını hızlandırarak, atılmasını kolaylaştırarak ta olabilir. Eğer karşıtlık yarışmalı özellikte ise bir madde diğerinin etkisini aynı enzim ya da sonnok­ta için yarışarak azaltabilir. Karşıtlık, etkiyi ortadan kaldırabilecek bir etken ya da söz konusu maddenin metabolizmasının hızlandırılması yoluyla olabilir.

Bazı çevresel kirleticiler diğer kirleticilerin ve ilaçların metabolizmalarını etkinleştirebilir ya da ketleyebilir. Benzoapiren gibi çokhalkalı ıtırlı hidrokarbonlar (PAH) kendi metabolizmalarından sorumlu enzimlerin etkinliğini uyarır. PAHlar ve dioksinlerin Ah reseptörünü etkileşerek mikrozomal enzim derişimini artırdığı ileri sürülmektedir. Çokbromlu bifeniller ve çokklorlu bifeniller sitokrom P 450 izoenzimleriyle epoksit hidrolazı indüklemektedir.