Bu kapsamda hazırlana etki analizine göre, kripto varlık satış ve transfer işlemlerinin on binde üç oranında vergilendirilecek. Böylece yıllık 4.2 milyar TL gelir bekleniyor. Yine düzenleme ile kripto varlıklardan elde edilen kira benzeri gelirler de vergilendirilecek. Kripto varlıkların elden çıkarılmasından sağlanan kazançların değer artışı kazancı kapsamına alınması da sağlanacak.
Teklifteki her türlü şans ve bahis oyunlarına ilişkin reklam giderlerinin, kurumlar/gelir vergisi mükellefleri açısından vergi matrahının tespitinde indirim/gider olarak kabul edilmemesine yönelik düzenleme yapılması öngörüldü.
Düzenleme ile Vakıf üniversitelerinin bünyelerinde faaliyet gösteren hastane ve benzeri sağlık kurumlarının kurumlar vergisi muafiyeti kapsamı dışında bırakılıyor.
Kanun teklifi ile iktisadi işletmelere ait konutların kiralanması 3065 sayılı KDV Kanunu gereğince yüzde 20 oranında KDV’ye tabi idi. Düzenleme ile KDV’den istisna tutuluyor. Kripto varlık işlem vergisi kapsamına giren kripto varlıkların teslimi KDV’den istisna tutuluyor. Kamulaştırma kanunu kapsamında taşınmazların kamulaştırmayı yapan devlet ve kamu tüzel kişilerine devri de KDV’den istisna tutuluyor.
Bu kapsamda bazı KDV istisnaları da düzenleme ile kısmi istisnaya dönüştürülüyor. Bu kapsamda KDV iadesine konu olan Türkiye Kızılay Derneğine yapılan teslim ve hizmetleri, Yabancılara konut teslimi, genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere bağışlanan tesislerin inşası, yabancılara verilen sağlık hizmeti, basılı kitap ve süreli yayınların teslimine ilişkin istisna kalkıyor. Artık KDV tutarları iade alınmayacak. Yerine doğrudan gider yazılabilecek. Yeni haliyle bu alanlarda 4.3 milyar TL KDV iadesi düşmüş olacak.
İŞSİZLİK SİGORTASI FON GELİRLERİ GİDERLERİ KARŞILIYOR
İşsizlik sigortası devlet payında da düzenleme yapılıyor. Buna göre, prime esas aylık brüt kazancı üzerinden işverenin yüzde 2, sigortalının yüzde 1 ve Devletin yüzde 1 oranında ödediği işsizlik sigortası priminde yüzde 1 olan Devlet katkısını yarısına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye Cumhurbaşkanına yetki veriliyor. Bu konu ile ilgili etki analizinde, “İşsizlik Sigortası Fonu 2024 yılında 162 milyar lira, 2025 yılında ise 269,5 milyar lira gelir fazlası vermiştir. 2025 yıl sonu itibarıyla gelir fazlası dahil Fon varlığı yaklaşık 628,5 milyar liradır. 2026 yılında Fonun 151 milyar lira gelir fazlası vermesi öngörülmektedir. Fonun gelir fazlası ve varlığı göz önünde bulundurulduğunda mevcut gelirleriyle giderlerini karşılayabildiği görülmektedir. İşsizlik Sigortası Fonunun gelirlerinin ve varlıklarının ödeme yükümlülüklerini karşılamaya yeterli olduğu dönemlerde İşsizlik Sigortası Devlet katkısının Cumhurbaşkanı kararıyla yarısına kadar indirilmesi halinde merkezi yönetim bütçesinden ilave bir harcama yapılmasının önüne geçilecektir. İhtiyaç duyulması halinde ise İşsizlik Sigortası Devlet katkısı Cumhurbaşkanı kararıyla yarısına kadar artırılabilecektir” değerlendirilmesi yapıldı.
BOTAŞ’IN ALACAKLARI HAZİNE İLE MAHSUPLAŞILACAK
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından BOTAŞ’a genel bütçeden nakit olarak yapılan ödeme karşısında kalan kısmı BOTAŞ’ın yapmış olduğu doğal gaz ithalatı kapsamında oluşan KDV’yi ödememesi ile sağlanıyordu. Ödenmeyen KDV’nin ferileri ile birlikte görevlendirme bedelinden mahsup edilmek suretiyle terkin edilerek karşılanıyordu.
Getirilen düzenleme ile BOTAŞ’ın son düzenleme tarihi olan Temmuz 2024 döneminden Şubat 2026 dönemine kadar oluşan KDV borçlarının mahsup yolu ile terkin edilmesi sağlanacak. BOTAŞ’ın doğal gaz ithalatı kapsamında ödemesi gereken KDV’nin ilgili tüketici gruplarına uygulanan sübvansiyon sonrasında oluşmuş ve/veya oluşacak görevlendirme alacaklarına karşılık aylık olarak mahsup edilecek, oluşabilecek gecikme zammının önüne geçilecek. Etki analizinde “Düzenlemenin yürürlük tarihi itibarıyla 310 milyar TL BOTAŞ alacağı kapsamında aynı tutarda KDV borcu için mahsup yolu ile terkin işleminin gerçekleşmesi öngörülmektedir. 2026 yılında ise terkine konu olacak yaklaşık 165 milyar TL KDV anapara borç oluşacağı hesaplanmakta olup yaklaşık 35 milyar TL gecikme zammının ise BOTAŞ’a ilave maliyet doğurmasının önüne geçileceği öngörülmektedir” denildi.
İHTİYAÇ FAZLASI TAŞINMAZLARDAN 40 MİLYAR TL BEKLENİYOR
Kanun teklifinin yasalaşması halinde 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca yetkili olan Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na gelen kamunun sosyal tesislerinden 230 adeti ve yaklaşık 5.5 milyon metrekare taşınmazın özelleştirme yöntemiyle satışı yapılacak. Ayrıca imar planı yapılmış 1.5 milyon metrekare taşınmazın elden çıkarılması getiriliyor. Özelleştirilerek elde edilen gelirlerin giderler düşüldükten sonra ilgili kamu kurumu/kuruluşuna aktarılması öngörülüyor. Bu şekilde atıl varlıklarının ekonomiye kazandırılması suretiyle 35-45 milyar TL tutarında bir kaynak oluşturulması hedefleniyor.
KIYMETLİ TAŞLARA ÖTV GETİRİLİYOR
2002 yılında yüzde 6.7 oranında özel tüketim vergisine tabi olan inci, elmas gibi kıymetli taşların ÖTV’si 2005 yılında yüzde 20’ye çıkarılmıştı. 2014 yılındaki düzenleme ile ÖTV kapsamından çıkarılmıştı. Borsadaki teslimlere KDV istisnası getirilmişti. Şimdi getirilen düzenleme ile kıymetli taşlar, ÖTV Kanununa ekli (IV) sayılı listeye eklenerek ÖTV kapsamına alınacak ve ÖTV oranı yüzde 20 olarak belirlenecek. Düzenleme sonrası 1,9 milyar TL yıllık gelir etkisi olacağı değerlendiriliyor.
YEMEK BEDELİNE YÖNELİK YENİ DÜZENLEME
Sigortalının dışarıdan yemek hizmeti alması halinde 158 lirayı aşmayan kısmının prime esas kazanca tabi olmaması da yeniden düzenleniyor. Getirilen düzenleme ile bu tutar 300 liraya kadar olan kısmının prime esas kazançtan istisna olması, bu tutarı aşan kısmından ise prim alınması sağlanacak.
BEDELLİNİN BEDELİ 417 BİN TL OLACAK
Bedelli askerlikle ilgili tutar da bu düzenlemede yeniden ele alınıyor. 240.000 gösterge rakamının ödemenin yapıldığı gün geçerli olan memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak bedel tutarı değişiyor. Buna göre, 300.000 gösterge rakamının ödemenin yapıldığı gün geçerli olan memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak bedel tutarı olacak. Ortaya çıkacak tutarın 240.000 gösterge rakamı bütçeye gelir kaydedilecek. 2025 yılında yaklaşık 60 milyar TL genel bütçeye gelir getiren bu uygulama, yapılması öngörülen yüzde 25 artırımla, 2026 yılında elde edilecek yaklaşık 19,2 milyar TL tutarındaki ilave gelir yaratılacak. Bu gelir Savunma Sanayi Destekleme Fonuna aktarılacak.
DEPREM SONRASI KONUT VE İŞYERİ BORÇLARINA İNDİRİM
Düzenleme ile 2023 6 Şubat depremi sonrası hak sahibi olarak kabul edilenler tarafından, 31/12/2026 tarihine kadar, afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde üretilen konutlara ve iş yerlerine ilişkin borçlandırma bedellerinin defaten ödenmesinde indirim getiriliyor. Bu kapsamda ilk konutlar için yüzde 74, ilk iş yerleri için yüzde 48 oranında indirim uygulanacak.
Bilindiği üzere, en düşük borçlanma konutlar için 1.890.000 TL, köy evleri için 1.750.000 TL olarak belirlenmişti. Konutlar için ilk 2 yıl ödemesiz dönem sonrası 18 yıl vadeli aylık 8.750 TL faizsiz, köy evleri için ise yine ilk 2 yıl ödemesiz dönem sonrası 18 yıl vadeli aylık 8.102 TL faizsiz taksit uygulanmaktaydı. İşyerlerinde ise alanına bağlı olarak bedel değişmekle birlikte ilk 2 yıl ödemesiz, 8 yıl vadeli ve yıllık %4 faizli ödeme sistemi uygulanıyor.
Etki analizinde “Yıllara sari taksitlerin düzenli bir biçimde ve zamanında ödendiği varsayıldığında konutlarda toplam borçlanma ödemelerinin (1 konut için 8.750 X 216 = 1.890.000 TL olup toplam konut sayısının 314.323 olduğu gözetildiğinde 20 yıl vadede) 594.070.470.000 TL geri dönüşü olacaktır. Düzenleme ile birlikte, 31.12.2026 tarihine kadar %15 reeskont faiz oranı ile peşin borç kapatma tutarının konut başına 484.000 TL olduğu gözetildiğinde ise tüm konut sahiplerinin 31.12.2026 tarihine kadar 152.132.332.000 TL ödeyeceği varsayılmaktadır” değerlendirmesi yapılıyor.
