Türkiye’de 15 yaş altı çocuklara sosyal medya yasağı getirilmesi yeniden gündeme gelirken, uzmanlardan dikkat çeken uyarılar geldi. Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü ve Çocuk-Ergen Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, erken yaşta ve denetimsiz sosyal medya kullanımının çocukların ruh sağlığı üzerinde ciddi riskler oluşturduğunu belirtirken, yalnızca yasaklara dayalı düzenlemelerin sorunu çözmekte yetersiz kalabileceğini ifade etti.
“ERKEN YAŞTA SOSYAL MEDYA KULLANIMI BAĞIMLILIK RİSKİNİ ARTIRIYOR”
15 yaş altı dönemde beynin özellikle prefrontal korteksinin gelişimini henüz tamamlamadığını belirten Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, çocukların sosyal medyada karşılaştıkları içerikleri yetişkinler gibi değerlendiremediğini söyledi. Ülkü, “Dürtü kontrolü, risk değerlendirme ve sonuçları öngörme becerileri bu yaş grubunda sınırlıdır” dedi.
Bilimsel araştırmaların, erken yaşta yoğun sosyal medya kullanımının; depresif belirtiler, dikkat sorunları, davranış problemleri, siber zorbalık, yaşa aykırı içeriklere maruz kalma ve benlik saygısı sorunlarını artırabildiğini ortaya koyduğunu vurgulayan Ülkü, uyku bozuklukları ve akademik performans düşüşünün de klinik başvurularda sık görüldüğünü aktardı.
“YAŞ TEMELLİ DÜZENLEMELER GÜVENLİK BARİYERİ OLABİLİR”
Sosyal medyanın çocukların istismar edici yapılar ve suç örgütleri tarafından hedef alınabildiği bir alan hâline geldiğine dikkat çeken Ülkü, yaş temelli düzenlemelerin önemli bir koruyucu adım olabileceğini söyledi. Ancak bu önlemlerin tek başına yeterli olmadığına vurgu yapan Ülkü, “Katı ve açıklamasız yasaklar, çocuklarda merakı artırarak gizli ve denetimsiz kullanım riskini doğurabilir” uyarısında bulundu.
“ÇOCUKLAR ÇEVRİMDIŞI DÜNYAYA YÖNLENDİRİLMELİ”
Ailelere önemli görevler düştüğünü belirten Ülkü, açık iletişimin altını çizerek, çocuklarla dijital dünyadaki risklerin konuşulması gerektiğini ifade etti. Ebeveynlerin kendi dijital alışkanlıklarının da güçlü bir model oluşturduğunu hatırlatan Ülkü, çocukların oyun, spor, sanat ve grup etkinlikleriyle desteklenmesi gerektiğini söyledi.
“YASAKLAR SORUNU SADECE ERTELER”
Çocuk-Ergen Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım da 15 yaş altı sosyal medya yasağının, yalnızca teknik bir düzenleme olarak ele alınmaması gerektiğini vurguladı. Klinik gözlemlerin, erken yaşta denetimsiz sosyal medya kullanımının kaygıyı artırdığını, benlik algısını zayıflattığını ve dikkat ile uyku sorunlarına yol açtığını gösterdiğini aktaran Yıldırım, “Sınırlama fikri koruyucu görünebilir; ancak tek başına yasaklar çoğu zaman beklenen etkiyi yaratmaz” dedi.
“AİLELER REHBERLİK EDEN TARAF OLMALI”
Yasaklanan alanların çocuklar için daha çekici hâle gelebildiğini belirten Yıldırım, gizli ve denetimsiz kullanım riskine dikkat çekti. Ailelerin çocuklara rehberlik etmesi gerektiğini vurgulayan Yıldırım, “‘Ne izliyorsun?’ yerine ‘Bu seni nasıl hissettirdi?’ sorusu, güven ilişkisini güçlendirir” önerisinde bulundu.
“GERÇEK KORUMA BİLİNÇ VE REHBERLİKLE SAĞLANIR”
Uzmanlar, okullarda dijital okuryazarlık, siber zorbalıkla baş etme ve güvenli internet kullanımı eğitimlerinin erken yaşlardan itibaren verilmesi gerektiğini vurguladı. Sosyal medya yasağının ancak aile, okul ve psikososyal desteklerle birlikte ele alındığında anlamlı bir koruma sağlayabileceği ifade edildi.
