Ankara’da Liselere Geçiş Sistemi (LGS) heyecanı sürerken öğrenciler 14 Haziran Pazar günü yapılacak sınav için son hazırlıklarını yapıyor. Sınav süreci yaklaşırken eğitim tercihleri ve meslek liselerine yönelim de tartışma konusu. Eğitim uzmanı Gülcan Öncel, hem Ankara hem de Türkiye genelindeki değişen eğitim tercihlerini değerlendirdi. Eğitim uzmanı Gülcan Öncel, bu değişimi “bilinçli bir rota değişimi” olarak yorumlarken Ankara'da ise sanayinin etkisine ve velilerdeki “iş garantisi” algısına dikkat çekiyor.
Milli Eğitim Bakanlığı istatistikleri 2024-2025 verilerine göre ortaöğretimde eğitim gören 5 milyon 328 bin 812 öğrencinin 1 milyon 681 bin 100’ü mesleki ve teknik ortaöğretimde yer alıyor. LGS yerleştirme verileri de bu yönelimi ortaya koyuyor. Mesleki ve teknik Anadolu liselerine yerleşen öğrenci oranı 2023’te yüzde 39,40 iken 2025’te yüzde 43,91’e yükseldi. Bu artış, öğrencilerin ve velilerin tercih eğilimlerinde yaşanan değişimi gözler önüne seriyor.
VELİLER DE MESLEK LİSESİNİ TERCİH EDİYOR
Gülcan Öncel, meslek liselerine yönelimin bir yerleşme başarısından çok bilinçli bir tercih değişimi olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Bence bilinçli bir rota değişimi. Çünkü öncesinde 90'lı yılların veya 2000'li yılların başındaki nesil fen lisesini direkt hedefliyordu. Çünkü üniversiteyi okuyup sonrasında da lisans öğrenimiyle beraber bir meslek seçmek istiyorlardı ve hatta Fen Lisesi'nin yanında herkes tıbbı hedefliyordu diyebiliriz. Ama artık günümüzde teknolojinin gelişmesiyle, meslek liselerine yapılan yatırımlarla, bunların reklamlarıyla ve sağlanan istihdam garantileriyle birlikte artık veliler meslek liselerine yönlendirmeye başladı.“
Meslek liselerine olan yönelimleri olumlu bir şekilde yorumladığını belirten Öncel şunları ekledi: “Fen liselerinin açıkçası hazırladığı hedef kitle farklı; fen liseleri üniversitelere öğrenci hazırlar. Ama meslek liseleri ise aslında bu ara mesleklerde de ihtiyacımız olan istihdamı sağlamaya çalışır. Bunlara olan yönelimin ülkemiz için de olumlu bir sonucu olacağını düşünüyorum. Çünkü meslek liseleri gerçekten olması gereken bir grup ve bu noktada da yıllar sonra bunun güzel etkilerini göreceğimizi düşünüyorum.” dedi.
ANKARA SANAYİSİ MESLEKİ TERCİHLERDE ETKİLİ OLUYOR
Ankara’daki sanayi gelişiminin, öğrencilerin meslek liselerini tercih etmelerinde kesinlikle çok etkili olduğunu belirten uzman, kentteki büyük sanayi havzasının bu duruma zemin hazırladığını ifade etti. Yeni nesil öğrencilerin artık ne istediklerini daha iyi bildiğini vurgulayan uzman; önceki nesillerde doktorluk veya öğretmenlik gibi genel meslekler ön plandayken, günümüzde öğrencilerin teknolojinin sağladığı kolaylıklarla birlikte kendi yetenek ve ilgi alanlarına uygun mesleklere daha fazla yöneldiğini dile getirdi.
Yeni neslin araştırmacı bir yapıya sahip olduğunu ve bu durumun farkında olduklarını belirten uzman Gülcan Öncel, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Bizim eski nesiller genellikle belirli mesleklere sahip oluyorlardı ama yeni nesil farklı meslek gruplarını araştırarak veya istihdama daha fazla önem veriyorlar. Böylelikle de Ankara'da bu konuda bu imkanı sağlıyorken; evet, kesinlikle diyor ki 'Ben fen lisesine gideceğime erken istihdam sağlayan bir teknik okula giderim, hemen işimi kurarım, ticarete atılırım, kendi mesleğimi yapmış olurum' gibi bir yorumlama yapabiliyorlar."
“DİPLOMALI İŞSİZLİK KORKUSU BAŞROL OYNUYOR”
Öğrencilerin artık diplomalı işsizlik korkusunu göz önünde bulundurarak tercihler yaptığına değinen Eğitim Uzmanı Gülcan Öncel şunları da ekledi: "Çocukların yetenek ve ilgilerine göre bu mesleklere karar vermeleri lazım. Yani baktığınız zaman şu anki dönemde hangi mesleği seçerseniz seçin mutlaka bir tıkanıklık yaşıyoruz. Yani bakıyorsunuz tıbbın bile önü tıkanmaya başladı; eczacılık, mühendislik... Bunlar bizim dönemlerimizde çok popüler meslekler, okunduğu zaman direkt iş garantili meslekler gibi görülüyorken yığılmalarla birlikte bu mesleklerin önü tıkandı. Şu an veliler de bu teknik liselere yönlendirerek aslında iş garantiliymiş gibi görerek bu şekilde yönlendiriyorlar. Fakat yine iş garanti olmasının buradaki altta yatan sebebi çocuğun yeteneği ve ilgisi var mı, buna göre aslında karar vermeleri gerekiyor.”
SINAVIN SON AYLARINDA KAZANANLAR BELİRLENİR
LGS sınavına girecek öğrenciler için önemli tavsiyelerde bulunan Eğitim Uzmanı Gülcan Öncel, sınavın aslında son aylarda kazanıldığını belirtti. Bu dönemi kazananlar ile pes edenlerin ayrıştığı kritik bir süreç olarak tanımlayan Öncel, birçok öğrencinin "Bu saatten sonra netlerimi artıramam" yanılgısına düşerek havlu atabildiğini ifade etti. Hâlbuki tüm çalışmaların sonuçlarının ve denemelerdeki net artışlarının bu son birkaç ayda alınacağını vurgulayan Öncel, öğrencilere öncelikle pes etmemeleri gerektiğini hatırlattı.
Teknik anlamda ise nefes egzersizlerine odaklanılması gerektiğini söyleyen Öncel, adayların kendilerini zihinsel olarak rahatlatabilecek aktivitelere yönelmelerini tavsiye etti. Kendi danışanlarına özellikle 20 dakikalık yürüyüşler yapmalarını ve triflo aletiyle beraber nefes egzersizlerine ağırlık vermelerini önerdiğini dile getirdi.
Deneme sınavları konusuna da değinen Öncel, sınavdan çıktıktan sonra yanlış ve doğruların titizlikle analiz edilmesi gerektiğini belirtti. Yanlışların neden yapıldığının; odaklanma eksikliği mi, çeldiriciler mi yoksa konu eksiği mi olduğunun belirlenerek bu analiz sonuçlarına göre eksiklerin tamamlanmasını tavsiye etti. Son olarak öğrencilerin çabalarından sorumlu olduklarını, ancak sonuçtan sorumlu olmadıklarını unutmamaları gerektiğini ifade etti.
