Hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde düzenleniyor. Maddeye göre; bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil isnat eden veya sövmek suretiyle kişilik değerlerine saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis ya da adli para cezası ile cezalandırılıyor. Hakaret davalarıyla birlikte sıkça gündeme gelen “ön ödeme” sistemini anlatan Avukat Cansu Çağlar, bunun ceza hukukunda kamu davası açılmadan önce tanınan bir imkân olduğunu belirtti.
Ön ödeme ile ilgili merak edilenleri açıklayan Avukat Cansu Çağlar, sistemin işleyişini anlattı. Cansu Çağlar, “Savcılık, kanunda öngörülen şartlar mevcutsa şüpheliye belirli bir miktar parayı ödeme teklifinde bulunur. Bu tutar süresi içinde ödenirse soruşturma sona erer ve kamu davası açılmaz. Kişi mahkemeye çıkmadan dosya kapanmış olur.” dedi.
Her Hakaret Suçunda Uygulanır mı?
Ön ödeme her hakaret dosyasında geçerli değil. Avukat Cansu Çağlar, hakaret suçunun genel olarak şikâyete bağlı olduğunu ve çoğu durumda yaptırımın adli para cezası veya kısa süreli hapis cezası olduğunu belirtti. Ancak burada suçun niteliği önem taşıyor. Temel hakaret hali söz konusuysa ve kanuni şartlar oluşmuşsa savcılık ön ödeme teklifinde bulunabiliyor.
Buna karşılık; Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret gibi nitelikli hallerde cezanın üst sınırının daha ağır olduğu durumlarda ön ödeme imkânı doğmayabiliyor.
Ön Ödeme ile Uzlaştırma Aynı mı?
Kamuoyunda sıkça karıştırılan bir diğer konu da ön ödeme ile uzlaştırma arasındaki fark.
Avukat Cansu Çağlar bu konu ile ilgili şunları söyledi: “Uzlaştırmada mağdur ile şüpheli arasında bir uzlaşma süreci yürütülür ve mağdurun rızası esastır. Ön ödemede ise mağdurun kabulüne gerek yoktur. Savcılık teklif sunar, ödeme yapılırsa dosya kapanır. Bu yönüyle ön ödeme daha teknik ve tek taraflı bir mekanizmadır.”
Vatandaşlar Nelere Dikkat Etmeli?
Avukat Cansu Çağlar, hakaret soruşturmasıyla karşı karşıya kalan kişilerin süreci sadece hızlı kapatma düşüncesiyle değerlendirmemesi gerektiğini vurguladı.
Ön ödeme teklifinin kabul edilip edilmemesi kararı verilirken;
* Fiilin ispatlanıp ispatlanamayacağı,
* Hukuka uygunluk nedenlerinin bulunup bulunmadığı,
* İfade özgürlüğü sınırlarının aşılıp aşılmadığı,
* Olası beraat ihtimali gibi unsurların dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.
“MANEVİ TAZMİNAT DAVALARINI ORTADAN KALDIRMAZ”
Ayrıca önemli bir noktaya dikkat çeken Avukat Cansu Çağlar, “Ön ödeme kabul edilirse ceza soruşturması düşer; ancak bu durum hukuk mahkemelerinde açılabilecek manevi tazminat davalarını ortadan kaldırmaz. Yani ceza dosyasının kapanması, özel hukuk kapsamında tazminat sorumluluğunu engellemez. Hakaret davalarında ön ödeme mekanizması, yargı sürecini mahkemeye taşınmadan sonlandırma imkânı sunuyor ancak uzmanlara göre karar verilmeden önce dosyanın tüm hukuki boyutlarıyla değerlendirilmesi gerekiyor” dedi.
