Kamuoyu baskısının etkisiyle ana Arap partilerinin liderleri, Netanyahu’nun bir sonraki hükümeti kurma ihtimalini zayıflatabileceği belirtilen “Ortak Liste Şimdi” başlıklı ön anlaşma belgesini imzaladı.
Belgeye, Demokratik Barış ve Eşitlik Cephesi (Hadaş) Başkanı Eymen Avde, Arap Değişim Hareketi (Ta’al) lideri Ahmed Tibi, Birleşik Arap Listesi (Ra’am) Başkanı Mansur Abbas ve Ulusal Demokratik Meclis (Balad) lideri Sami Ebu Şehade imza attı.
İmza töreni, partileri bir araya getirmeye yönelik aylar süren başarısız girişimlerin ardından, İsrail’in kuzeyindeki Sahnin kentinde gerçekleştirildi.
İsrail’deki Arap toplumunda suç olaylarına karşı düzenlenen ve on binlerce kişinin katıldığı yürüyüş ise, partiler arası birlik sürecine ivme kazandıran önemli bir etken olarak gösteriliyor.
Parti liderlerinin, ekim ayında yapılması planlanan genel seçimler öncesinde ittifakın teknik ayrıntılarını netleştirmesi bekleniyor.
Aksi halde seçimlerin yıl ortasına çekilebileceği belirtiliyor.
Birlik, Netanyahu’nun yeniden iktidar planını zorlayabilir
Kamuoyu yoklamalarına göre, seçimlerin bugün yapılması halinde İsrail vatandaşı Filistinlilerin temsil eden partiler, meclisteki 120 sandalyenin yaklaşık 10’unu kazanabilecek.
Ancak ortak listeyle seçime girilmesinin, İsrail nüfusunun yaklaşık yüzde 21’ini oluşturan Arap vatandaşlar arasında seçmen katılımını artırabileceği öngörülüyor.
Bu durumun, Arap partilerinin parlamentodaki temsil gücünü yükseltmesi bekleniyor.
Arap partileri daha önce 2015’te “Ortak Liste” adıyla birleşerek 13 sandalye kazanmış, 2020 seçimlerinde ise bu sayı 15’e ulaşmıştı.
Ancak ittifak 2021’de dağılmış, partiler 2022 seçimlerine ayrı listelerle katılmıştı.
Bu seçimlerde Demokratik Barış ve Eşitlik Cephesi ile Arap Değişim Hareketi beşer, Birleşik Arap Listesi de beş sandalye elde ederken, Balad meclise girememişti.
Uzmanlar, Arap seçmen katılımındaki artışın, özellikle sağ partilerin yüzde 3,25’lik seçim barajını aşma ihtimalini zayıflatabileceğini belirtiyor.
Son anketlere göre, aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich liderliğindeki Dini Siyonizm Partisi, mevcut durumda barajı geçemiyor.
Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde Netanyahu’nun hükümet kurmak için gereken 61 sandalye çoğunluğuna ulaşması zorlaşacak.
Netanyahu’nun geçmiş seçimlerde sağ seçmeni sandığa yönlendirmek için kullandığı “Araplar otobüslerle sandıklara geliyor” söylemi de, İsrail vatandaşı Filistinlilerin oylarının belirleyici rolüne dair endişelerin hafızalarda taze olduğunu gösteriyor.
Sağ kanattan sert tepkiler
Arap partilerinin birleşme kararına sağ bloktan gelen tepkiler, seçim kampanyasının erken sertleşeceğine işaret ediyor.
Likud partisinden Diaspora İşleri Bakanı Amichai Shekli, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada Arap parti liderlerini hedef alarak, “Lapid ve Bennett’in uzun süredir ortağı Mansur Abbas, Hamas ve Hizbullah destekçileri Avde, Tibi ve Balad ile seçimlere giriyor.” ifadelerini kullandı.
Aşırı sağcı Yahudi Gücü Partisi lideri ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ise Arap liderlerin birlikte yer aldığı bir fotoğraf paylaşarak, “Terörizm temsilcilerinin koalisyonu” yorumunda bulundu.
Meclisteki hükümet bloğunun başkanı Likud milletvekili Ofir Katz da benzer bir görsel paylaşarak, “Naftali Bennett’e oy verirseniz hükümet toplantıları böyle görünecek.” ifadelerini kullandı.
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin liderlerinden tepki
Ben-Gvir’in paylaşımına yanıt veren Milletvekili Eymen Avde, X platformunda yaptığı açıklamada, “Sizi ülkenize geri göndereceğiz, Kahanistler.” ifadelerini kullandı.
Milletvekili Ahmed Tibi de Ben-Gvir’in paylaşımına yanıt vererek, “Terörizmden hüküm giymiş bakan korkuyor. Korkuyorlar.” dedi.
Tibi ayrıca Diaspora İşleri Bakanı Shekli’yi “korkudan titreyen bir ırkçı” olarak nitelendirdi.
Birlik için halk baskısı
Filistinlilerin yoğunlukta yaşadığı Sahnin kenti, İsrail’de Filistin toplumu içinde artan suç olaylarını protesto etmek amacıyla düzenlenen geniş katılımlı halk gösterisine ev sahipliği yapmıştı.
Göstericiler, mecliste Araplar için birleşik siyasi temsil talebinde bulunarak, suçla mücadele ve vatandaşların korunmasına yönelik hükümet politikalarının yetersizliğine dikkat çekti.
Gösteri sonrası yapılan açıklamada, Ortak Liste Oluşturma Halk Komitesi, “Sahnin’e akın eden kalabalık, birlik mesajı taşıdı. Ancak birlik sayesinde zorlukların üstesinden gelebiliriz, ancak birlik sayesinde bu aşırılıkçı hükümeti devirebiliriz.” ifadelerine yer verdi.
Açıklamada, “Halkın bedenleri, gözleri ve dilleri ‘Ortak… Ortak…’ diye haykırdı. Bu sürekli halk baskısına yanıt veren parti liderleri, tüm halkın talebi olan Ortak Liste’yi oluşturmak için tam sorumlulukla çalışacaklarına dair taahhütlerini imzaladı.” denildi.
Halk Komitesi ayrıca Arap parti liderlerine, “küçük ihtilafların ötesine geçerek kadrolarını ve destekçilerini ortak safta buluşturma ve Netanyahu, Ben-Gvir ve yerleşimci çevrelerin öncülük ettiği aşırılıkçı hükümeti sandıkta yenilgiye uğratmak için seçimlere hazırlık çağrısı” yaptı.
Önemli bir faktör
Gözlemciler, İsrail vatandaşı Filistinlilerin partilerinin yeniden birleşmesinin İsrail parlamentosundaki dengeleri değiştirebilecek ve Netanyahu’nun mevcut sağcı koalisyonu yeniden kurma ihtimalini zayıflatabilecek önemli bir siyasi faktör haline geldiğini belirtiyor.
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden dört partinin lideri, dün, 2026 yılında yapılması beklenen genel seçimlere "Ortak Liste" ile katılmak için önanlaşma imzalamıştı.
İsrail'in 1948'de Tarihi Filistin toprakları üzerinde kurulmasıyla yüz binlerce Filistinli zorunlu göçe tabi tutulmuş, bazı Filistinliler ise artık İsrail sayılan sınırlar içinde kalmıştı.
Bu nedenle "48 Arapları" olarak bilinen İsrail vatandaşı bu Filistinliler, 10 milyonun üzerindeki İsrail nüfusunun yüzde 21'ini oluşturuyor.
