Edirne Bağımsız Milletvekili Ediz Ün, TBMM Başkanlığı’na küresel jeopolitik gelişmelerin tarımsal üretim üzerindeki etkilerini içeren soru önergesi verdi. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği önergede, özellikle mazot, gübre ve tarımsal plastik ürün fiyatlarındaki artışın çiftçiyi zorladığını dile getirdi.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ TARIMI DA ETKİLEDİ
Önergede, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin enerji ve petrokimya piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtığına dikkat çekildi. Bu durumun tarımsal üretimin en kritik girdileri olan mazot, gübre ve plastik hammaddelerin fiyatlarını doğrudan etkilediği ifade edildi.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre Türkiye’de mazot fiyatlarının yüzde 58, gübre fiyatlarının yüzde 48 ila 62 arasında arttığı, tarımsal plastik ürünlerde ise yaklaşık yüzde 50 oranında fiyat yükselişi yaşandığı belirtildi.
TÜRKİYE GIDA ENFLASYONUNDA ÜST SIRALARDA
Türkiye’nin halihazırda yüksek gıda enflasyonu ile karşı karşıya olduğuna işaret eden Ün, ülkenin Avrupa ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkeleri arasında ilk sırada yer aldığına dikkat çekti. Artan girdi maliyetlerinin üretim zinciri boyunca fiyatları daha da yukarı çekmesinin beklendiği kaydedildi.
DESTEKLER YETERLİ Mİ?
Soru önergesinde, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın piyasa takibi kapsamında mazot, gübre ve tarımsal girdilerdeki fiyat değişimlerinin ayrıntılı olarak açıklanması istendi. Ayrıca 2026 yılı destekleme politikaları çerçevesinde verilen mazot ve gübre desteklerinin, artan maliyetler karşısında yeterli olup olmadığı da yer aldı.
Ün, desteklerin reel olarak gerileyip gerilemediğinin açıklanmasını isterken, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ek bütçe veya yeni destek düzenlemeleri konusunda bir çalışma yapılıp yapılmadığını da gündeme getirdi.
GÜBRE İTHALATI VE ÜRETİM KAPASİTESİ MERCEK ALTINDA
2025 yılı itibarıyla ithalat miktarı, ödenen toplam tutar ve en fazla ithalat yapılan ülkeler hakkında bilginin talep edildiği önergede ayrıca, Türkiye’nin gübre üretim kapasitesinin ne kadarının kullanıldığı, üretimde yerli ve ithal hammadde oranları ile Gübretaş’ın ortağı olduğu Razi Petrokimya üzerinden Türkiye’ye sağlanan gübre tedariki de sorular arasında yer aldı.
KRİZLERE KARŞI HAZIRLIK SORGULANIYOR
Ün önergesinde, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin ardından Türkiye’nin tarımsal üretimde kullandığı mazot ve gübreye ilişkin bir “acil durum eylem planı” olup olmadığına da dikkat çekerek, tarımsal girdilerde dışa bağımlılığın azaltılmasına yönelik somut hedefler ve stratejilerin açıklanması istedi.
“DİĞER ÜLKELER ÇİFTÇİSİNİ NASIL KORUYOR?”
Ün soru önergesinde uluslararası karşılaştırmaların da yanıtlanmasını istedi. Bu kapsamda Çin, Hindistan, ABD, Almanya ve Fransa başta olmak üzere birçok ülkede çiftçilerin küresel krizlere karşı hangi desteklerle korunduğunu sordu. Bu kapsamda mazot ve gübre sübvansiyonları, doğrudan gelir destekleri, vergi düzenlemeleri ve stratejik stok politikalarının açıklanması talep etti.
