Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, Yeni Ekonomi Programı'nı (YEP) 'Değişim başlıyor' sloganıyla açıkladı...
Geçen yılın Ekim ayına kadar bu programın adı 'Orta Vadeli Program'dı...
Sonra 'Yeni Ekonomi Programı' oldu.
***
O zaman bu isim değişikliğinin nedeni, iki yıllık programın kapsamının üç yıla çıkarılması olarak gösterilmişti... Ancak büyük ihtimalle gerçek neden, hedeflerin tutturulamaması ve 'orta vadeli program'ların inandırıcılığının azalmasıydı...
Örneğin 2017 yılı OVP'sinde Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bazında yıl sonu enflasyonu yüzde 6,5 olarak öngörülmüş, ekimde yayınlanan 2018-2020 Orta Vadeli Program'da (OVP) 2017 enflasyonu için yüzde 9,5'lik gerçekleşme tahmini yapılmış, ancak kasım sonu itibariyle yıllık bazda enflasyon yüzde 12.98'e kadar yükseltilmişti...
Yalnız enflasyon değil, işsizlik, döviz fiyatları, bütçe açığı ve cari açık hedefleri de daha önceki programlarda tutturulamayan hedefler arasındaydı.
***
2019-2021 yılları arasını kapsayan YEP'in ana temasının 'dengelenme, disiplin ve değişim' olacağı söyleniyor...
Eski plan ve programların en büyük eksikliğinin 'dengeleme ve disiplin' olduğu doğru...
'Değişim' ise yıllardır olumlu yönde değil olumsuz yönde gerçekleşiyor.
***
Yeni Programın da bu açıdan eskilerinden pek farklı olmayacağı anlaşılıyor...
Örneğin Yeni Programda kişi başı gelir hedefi düşürüldü...
Önceki programda bu yıl için 9 bin 647 dolar olarak belirlenen hedef 9 bin 93 dolara; 2020 için 10 bin 292 olan hedef 9 bin 738 dolara; 2021 için 10 bin 973 dolar olan hedefi 10 bin 144 dolara indirildi...
GSYH beklentisinde de bu yıl için 4.450 milyar lira olan hedef 4.269 milyar lira olarak belirlendi.
***
Bir de 'yükseltilen' hedefler var...
Daha önce 80.6 milyar lira olarak belirlenen açık beklentisi 125 milyar liraya çıkarıldı...
Bu yıl için 12,1 olarak öngörülmüş olan işsizlik oranı ise 12,9 olarak 'revize' edildi!..
Bu oran, son açıklanan mayıs ve haziran ayları işsizlik ortalamasına göre belirlenmiş görünüyor... Bilindiği gibi mayıs ayında yüzde 12.8 olan işsizlik, haziran ayında yüzde 13 olmuştu...
Ancak bu rakamların gerçeği ne kadar yansıttığı tartışmalı!
***
Malum olduğu üzere resmi işsizlik rakamları belirlenirken İŞKUR'a yapılan başvurular esas alınıyor...
Ancak açıktır ki bir çok işsiz, özellikle de üniversite diploması olanlar İŞKUR'a başvurmak yerine başka yöntemlerle iş arıyor...
Bir de 'gizli işsizlik' var ki, o kesim hiç hesaba katılmıyor.
***
Biz yine de İŞKUR verilerini esas alarak gerçeklere bir göz atalım:
İŞKUR verilerine göre bu yılın Temmuz ayında kayıtlı işsiz sayısı 4 milyon 39 bin 541 kişiye yükselmiş bulunuyor. Geçen yılın aynı ayında bu rakam 2 milyon 670 970 kişi idi... Yani bir yıl içerisinde İŞKUR'a işsizlik kaydı yaptıranların sayısındaki artış 1 milyon 369 bin kişiyi bulmuş durumda...
İŞKUR, 6 aydır, yayımladığı aylık istatistik bültenlerinde pasif istihdam politikalarına ilişkin istatistiklere yer vermiyor... Söz konusu istatistiklerde konkordato ilan eden firmalarda çalışan işçilerin ücretlerinin ödenmesi için kurulmuş olan Ücret Garanti Fonu verileri de yer almaktaydı.
***
Her programda olduğu gibi bu programda da inşaat sektörünün yeniden canlandırılması ana hedeflerden biri...
Programa göre tamamlanmaya yakın inşaat projelerine finansman desteği sağlanacak, böylece inşaat sektöründeki durgunluk giderilmeye çalışılacak...
Bu arada kamu bankaları aracılığıyla konut kredilerinde faiz indirimi gibi önlemler de alınacak.
***
Gıda ürünlerinde ithalatın artması konusunda söylenenler ise ithalatın artmaya devam edeceğini gösteriyor...
Programa göre, gıda fiyatlarındaki dalgalanmaları engellemek amacıyla TMO ile Et ve Süt Kurumu etkin ithalat ve ihracat uygulamaları yapacak...
Yani en önemli kamu iktisadi kuruluşları yine üretim yerine ithalat odaklı çalışmaya devam edecek!
***
Hiç kuşkusuz programda ekonominin bir çok alanında olumlu gelişmeler de öngörülüyor...
Ancak ekonominin içinde bulunduğu genel ortam düşünüldüğünde bu beklentilerin gerçekleşme ihtimali pek fazla görülmüyor...
Yine de 'yaşayıp göreceğiz' diyelim!
(Devam edecek)
