Ankara Kalesi’nde sanatseverlerin müdavimi oldukları Emin Antik Sanat Merkezi, Kasım ayı boyunca sanatçı Şükran Pekmezci’nin eserlerini ağırlıyor. 1946 yılında Çankırı’da dünyaya gelen ressam Şükran Pekmezci sanat yolculuğu, çocukluk yıllarında başlayan resim tutkusuyla şekillendiğini anlatıyor. Kız çocuklarının eğitimine bugünkü kadar önem verilmediği bir dönemde Atatürkçü ailesinin desteğiyle eğitim hayatını sürdüren Pekmezci, resme duyduğu ilgiyi ailesindeki sanat duyarlılığından ve öğretmenlerinin yönlendirmesinden beslediğini vurguluyor. Sanatçının yaşamında, Çankırı Merkez Ortaokulu’nda resim öğretmeni Hüsnü Tekin’in teşviki, sanat yaşamının ilk önemli dönüm noktalarından biri oldu.
1962 yılında Konya Kız Öğretmen Okulu’nu kazanan sanatçı, resme olan ilgisinin öğretmenleri tarafından fark edilmesi üzerine İstanbul Çapa Öğretmen Okulu Resim Semineri’ne sınavla gönderildi. İlhami Demirci, Selahattin Taran, Hidayet Gülen ve Enver Naci Gökşen gibi önemli sanat eğitimcilerinden aldığı eğitim, sanat anlayışının temellerini oluşturdu. 1965 yılında mezun olan Pekmezci, ilk öğretmenlik görevini Çankırı’nın Kalfat köyünde üstlendi.
Köyde geçirdiği iki yıl, sanatçının insan ve yaşamla kurduğu ilişki açısından belirleyici oldu. Köy insanlarının doğallığı, sadeliği ve sevgi dolu dünyası, resimlerine doğrudan yansımaya başladı. Bu deneyim, sanatçının yaşamı gözlemleyen, insandan ve toplumsal gerçeklikten beslenen sanat yaklaşımının gelişmesinde önemli bir yer tuttu.
Renklerin ve lekelerin kendine özgü dili
Pekmezci’nin sanatında renk ve leke, yalnızca resmin biçimsel unsurları değil, aynı zamanda duyguların, düşüncelerin ve yaşama ilişkin gözlemlerin aktarılmasını sağlayan temel anlatım araçları. Sanatçı, renkleri ve lekeleri kendi duyarlılığıyla yorumlayarak tuvale taşıdığını, bunların birbiriyle kurduğu ilişkiyi ve dansı resimlerinin anlatım diline dönüştürdüğünü ifade ediyor.
Bu yaklaşımda resim, görünenin olduğu gibi aktarılmasından çok, sanatçının gördüklerini, hissettiklerini ve zihninde yeniden yorumladıklarını özgün bir görsel dile dönüştürmesi anlamına geliyor. Renklerin karşılaşması, lekelerin hareketi ve tuval üzerindeki biçimsel ilişkiler, sanatçının iç dünyasıyla dış dünyası arasında bir anlatım köprüsü kuruyor.
Pekmezci’nin resimlerinde yaşamın kendisi önemli bir çıkış noktası. İnsan, doğa ve toplumsal olaylar sanatçının duyarlılık süzgecinden geçerek yeniden biçimleniyor. Bu nedenle eserlerinde yalnızca görsel bir düzenleme değil, yaşamın taşıdığı sevinçler, kırılmalar, acılar ve çelişkiler de karşılık buluyor.
Sanatçı yaşadığı çağın tanığıdır
Şükran Pekmezci’nin sanat anlayışının en belirgin yönlerinden biri, sanatın toplumsal sorumluluğuna yaptığı vurgu. Sanatçı, ressamların yaşadıkları çağın tanıkları olduğu düşüncesinden hareket ediyor. Ona göre sanat, yaşanan olaylardan bağımsız düşünülemez; sanatçı da içinde bulunduğu toplumun gerçeklerine karşı duyarsız kalamaz.
Bu yaklaşım, Emin Antık Sanat Merkezi’ndeki sergide yer alan çalışmalarında da kendisini gösteriyor. Depremler, yangınlar, yurt yangınları ve çocuk ölümleri gibi yaşamsal meseleler, sanatçının tuvalinde görsel anlatıma dönüşüyor. Pekmezci, toplumsal acıları ve insan yaşamını etkileyen olayları resimlerine taşıyarak yalnızca bir olayı betimlemeyi değil, izleyicide düşünsel ve duygusal bir karşılık oluşturmayı amaçlayan bir sanat dili ortaya koyuyor.
Sanatçının bu tavrı, resmin estetik boyutuyla toplumsal duyarlılığını birbirinden ayırmıyor. Renk ve lekenin özgür anlatım olanakları, yaşanan olayların insanda bıraktığı izleri görünür kılmanın araçlarına dönüşüyor. Böylece sanat, hem bireysel bir ifade biçimi hem de toplumsal belleğe katkı sunan bir tanıklık alanı olarak anlam kazanıyor.
Eğitimci kimliği sanat üretimiyle iç içe
1967 yılında Buca Eğitim Enstitüsü Resim Bölümü sınavlarını birincilikle kazanan Pekmezci, Nejat Akkan, Turgut Pura ve Şeref Bigalı gibi eğitimcilerden ders aldı. 1970 yılında mezun olduktan sonra Arifiye Öğretmen Okulu’nda resim öğretmenliğine başladı. Ardından Çankırı Ortaokulu, Ankara Yeşilevler Ortaokulu ve Ankara Namık Kemal Ortaokulu’nda görev yaptı. 1994 yılında emekli olmasına rağmen sanat eğitiminden kopmadı; 1994-2000 yılları arasında Gazi Üniversitesi Mesleki ve Yaygın Eğitim Fakültesi’nde baskıresim dersleri verdi.
Sanatçı, eğitimcilik yaşamı boyunca kendi üretimini de sürdürdü. 1981 yılında yazar Beşir Göğüş ve eşi Hasan Pekmezci ile Milli Eğitim Bakanlığı’nın Türkçe kitabı yazma ve resimleme yarışmasına katıldı. 14 yazar ve ressam ekibinin yer aldığı yarışmada birincilik kazanan ekip tarafından hazırlanan kitaplar, uzun yıllar Türkiye genelindeki okullarda okutuldu. Pekmezci ayrıca çocuk kitapları resimledi ve TRT’de yayımlanan çocuklara yönelik sanat programlarında hazırlayıcı ve sunucu olarak görev yaptı.
Yıllara yayılan sanat yolculuğu
Öğrencilik yıllarından itibaren DYO 1968 gibi jürili sergilere seçilen Şükran Pekmezci, 1970’li yıllardan sonra Devlet Resim Sergileri’nde de yer aldı. Ankara, İzmir, İstanbul, Çankırı ve Zonguldak Ereğli’de kişisel sergiler açtı; çok sayıda karma sergiye katıldı. Birleşmiş Ressamlar ve Heykeltıraşlar Derneği üyesi olarak dernek sergilerinde çalışmalarını sanatseverlerle buluşturdu.
Yurt dışındaki müze ve sanat merkezlerine yaptığı ziyaretlerle farklı sanat birikimlerini inceleyen sanatçı; Atina, Roma, Floransa, Venedik, Münih, Londra, Amsterdam, Prag, Viyana, Paris, Madrid ve Barselona gibi kentlerde sanatın farklı dönemleri ve ifade biçimleriyle karşılaştı.
Çocukluk yıllarında başlayan resim tutkusu, güçlü bir sanat eğitimi ve uzun yıllara yayılan öğretmenlik deneyimiyle gelişen Şükran Pekmezci’nin sanatında yaşam, insan ve toplumsal gerçeklik temel bir yer tutuyor. Renkleri ve lekeleri kendi özgün anlatımına dönüştüren sanatçı, tuvalini yaşadığı dönemin izlerini kaydettiği bir tanıklık alanı olarak değerlendiriyor. Onun resimleri, bir yandan sanatçının kişisel duyarlılığını ortaya koyarken diğer yandan toplumun ortak hafızasında yer eden olayları ve insan hikâyelerini görünür kılıyor.
