Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) geçen hafta 2025 yılı hayvansal üretim verilerini açıkladı.

Rakamlar artışı gösteriyor.

Büyükbaş hayvan sayısı yüzde 4,3 artarak 17 milyon 709 bine çıktı.
Küçükbaş hayvan sayısı yüzde 5,4 artarak 57 milyon 874 bine ulaştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da önceki gün, çiftçilere 150 bin küçükbaş hayvanın uygun şartlarda verileceğini açıkladı.

2025’te 706 milyar lira destek, 2026’da ise 939 milyar liralık kaynak…

Son 23 yılda 117 milyar dolarlık tarım dış ticaret fazlası…

Kâğıt üzerindeki tablo güçlü.

Ama kasap vitrinindeki tablo öyle mi?

Komşulara göre 10 dolar daha pahalıyız

1 kilogram dana etinin dolar karşılığı:

  • Türkiye: 21,5 dolar
  • Bulgaristan: 13,2 dolar
  • Yunanistan: 15,2 dolar
  • Gürcistan: 9,7 dolar
  • İran: 9,2 dolar

Arada neredeyse 10 dolarlık fark var.

Peki hayvan sayısı artıyorsa bu fiyat farkı neden kapanmıyor?

Sorun sayı değil, sistem

Yem bağımlılığı: Maliyetlerin kalbi

Türkiye’de et maliyetinin yüzde 60-70’i yemden geliyor.
Yem hammaddesinde ithalata bağımlıyız.

Kur arttıkça yem pahalanıyor.
Yem pahalandıkça et pahalanıyor.

Hayvan sayısı artıyor ama maliyet zinciri kırılmıyor.

İthalat çözüm değil

2025’te 739 bin baş kesimlik hayvan ithal edildi.
1,19 milyar dolar döviz çıktı.

İthalat kısa vadede fiyatı baskılıyor gibi görünse de:

  • Damızlık yerine kesimlik geliyor.
  • Yerli üretici yatırım motivasyonunu kaybediyor.
  • Yapısal sorun çözülmüyor.

Sonuç: Üretim artmıyor, fiyat düşmüyor.

Küçük ölçek, düşük verim

Avrupa’da hayvan başına et verimi daha yüksek.
Çünkü endüstriyel ölçek büyük.
Birim maliyet düşük.

Türkiye’de ise işletmeler küçük, modernizasyon sınırlı.
Verim artmadıkça fiyat düşmüyor.

Enflasyonun zincir etkisi

Et sadece çiftlikte pahalı değil.

  • Nakliye
  • Soğuk zincir
  • Aracı marjı
  • Market kirası

Yüksek enflasyon ortamında her halka fiyatı yukarı çekiyor.

Asıl soru

Hayvan sayısını artırmak mı önemli,
yoksa hayvan başına maliyeti düşürmek mi?

Türkiye’nin et sorunu “baş sayısı” değil,
yapısal maliyet ve üretim modeli sorunu.

Yem ithalatına bağımlı kaldıkça,
Enerji pahalı oldukça,
Küçük ölçekli üretim devam ettikçe,
İthalatla günü kurtarma politikası sürdükçe…

Kasap vitrinindeki et komşulardan 10 dolar pahalı olmaya devam edecek.

Rakamlar artabilir.
Ama maliyet yapısı ve üretim modeli sistem değişmedikçe fiyat değişmez.