Ankara Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi İbni Sina Araştırma ve Uygulama Hastanesi tarafından düzenlenen panelde, akciğer kanserinin risk faktörleri, erken tanı, korunma yolları ve güncel tedavi yöntemleri ele alındı. Etkinlikte, toplumda akciğer kanserine yönelik farkındalığın artırılması ve erken tanının önemine dikkat çekildi.

Panelin moderatörlüğünü Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ayten Kayı Cangır üstlendi. Panelde; Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Serap Akyürek, Halk Sağlığı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Deniz Odabaş, Nükleer Tıp Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Çiğdem Soydal, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Elif Şen, Radyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağlar Uzun, Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bülent Mustafa Yenigün ve Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Elif Berna Köksoy yer aldı.

KANSERLE MÜCADELEDE ERKEN TANI VURGUSU

Panelin açılış konuşmasını yapan Ankara Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Gülnur Göllü Bahadır, kanserle mücadelede erken tanı ve toplumsal bilinçlenmenin önemine dikkat çekti. Mücadelenin yalnızca hastalık ortaya çıktıktan sonra başlamaması gerektiğini belirten Bahadır, koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve risklerin azaltılmasının önemini vurguladı.

“Kanserle mücadele yalnızca hastalık ortaya çıktıktan sonra başlayan bir tedavi süreci değil. Asıl mücadele; riskleri azaltmak, koruyucu sağlık hizmetlerini güçlendirmek ve toplumda doğru sağlık bilincini oluşturmakla yatmaktadır.”

Tütün ve tütün ürünleriyle mücadele edilmesi, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının geliştirilmesi ve kişilerin sağlık kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini ifade eden Bahadır, etkinliğin akciğer kanserinde erken tanının öneminin daha geniş kitlelere ulaşmasına katkı sağlayacağına inandığını belirtti.

KADINLARDA AKCİĞER KANSERİNE DİKKAT ÇEKTİ

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı Başkanı ve panel moderatörü Prof. Dr. Ayten Kayı Cangır, akciğer kanserinin kadınlar için de önemli bir sağlık sorunu olduğunu belirtti. Bu yılki farkındalık toplantısında özellikle akciğer kanseri ve kadın konusuna odaklandıklarını ifade etti.

“Akciğer kanserine baktığımız zaman dünya genelinde yeni olguların yüzde 38’i kadın, Türkiye’de ise yüzde 15’i kadınlardan oluşuyor. Yani akciğer kanseri kadınlar için de önemli bir sağlık sorunu.”

Sigara kullanmayan kişilerin de akciğer kanserine yakalanabileceğini vurgulayan Cangır, özellikle geçmeyen öksürük, sırt ağrısı, nefes darlığı, kanlı balgam ve açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtilerde hekime başvurulması gerektiğini söyledi.

“Hastalarımızın yaklaşık yüzde 15-20’si hiç sigara içmemiş kişiler. Yani sigara içmeyenler de akciğer kanseri olabilir. Özellikle sigara içmeyen genç kadınlar, yani 40-50 yaş grubundaki genç kadınlar, sigara içmeyen erkeklere göre akciğer kanseri olma olasılığı daha yüksek. Geçmeyen inatçı bir öksürük, sırt ağrısı, nefes darlığı ya da öksürmekle kanlı balgam varsa ve diyet yapmadığı hâlde kilo veriyorsa bu hastaların kısa sürede hekime başvurmasını öneriyoruz.”

FARKINDALIK STANDIYLA BİLGİLENDİRME

Etkinlikte stant açan Kanserle Dans Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Sevil Gürkan, derneğin erken tanı ve farkındalık çalışmaları yürüttüğünü belirtti. Stantta ziyaretçileri bilgilendirmeye yönelik materyallerin yanı sıra ilgiyi artırmak amacıyla çeşitli oyunlara da yer verdiklerini ifade etti.

“Biz de Kanserle Dans Derneği olarak erken tanı ve farkındalık çalışmaları yapıyoruz. Standımızda özellikle akciğer kanserinin en büyük nedenlerinden biri olan sigaranın zararlarını anlatan materyallerimiz ve broşürlerimiz var. Gelenlerin ilgisini çekmesi için eğlenceli oyunlar da hazırladık.”

AKCİĞER KANSERİ FARKLI YÖNLERİYLE ELE ALINDI

Panelde uzmanlar, akciğer kanserini kendi çalışma alanları doğrultusunda farklı yönleriyle değerlendirdi. Tütün ve sigara dumanına maruz kalmanın farklı biçimleri, erken tanı ve düşük doz bilgisayarlı tomografiyle tarama yöntemleri, cerrahi tedavideki gelişmeler ve ileri evre hastalarda kullanılan güncel tedavi seçenekleri ele alındı.

Halk Sağlığı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Deniz Odabaş, akciğer kanserinde tütün dumanına maruz kalmanın yalnızca sigara içmekle sınırlı olmadığını belirterek ikinci, üçüncü ve dördüncü el maruziyetlere dikkat çekti. Önceki yıl düzenlenen toplantıdan bir ay sonra sigara kullanmayan annesine de akciğer kanseri tanısı konulduğunu anlatan Odabaş, evdeki sigara dumanına maruz kalmanın önemini vurguladı.

“Yakın çevrenizden birisi sigara içtiğinde o dumandan siz de, dumanın içindeki zararlı maddelerden siz de etkileniyorsunuz. Biz buna ikinci el sigara maruziyeti diyoruz.”

Üçüncü el maruziyetin, sigara dumanındaki toksik maddelerin temas edilen yüzeylerde, havada ve tozda birikmesiyle ortaya çıktığını belirten Odabaş, bu durumun özellikle çocuklar, evcil hayvanlar, yaşlılar ve kadınlar açısından önem taşıdığını ifade etti. Dördüncü el maruziyetin ise çocukların sigara içme davranışına tanıklık etmesiyle ilişkili olduğunu belirtti.

“Bu maruziyet de tütün kullanımının çocuklarımızın zihnine olağan bir durum gibi kazınmasına yol açıyor.”

Doç. Dr. Çağlar Uzun, akciğer kanserinde erken tanı amacıyla düşük doz bilgisayarlı tomografi (BT) ile tarama yapıldığını belirtti. Türkiye’de henüz akciğer kanseri tarama programı uygulanmadığını, ancak Sağlık Bakanlığı’nın bu konuda çalışmalar yürüttüğünü ve yakın gelecekte pilot uygulamaların başlayabileceğini ifade etti.

Düşük doz BT’nin standart tomografiye göre daha düşük radyasyon dozuyla görüntüleme sağladığını anlatan Uzun, “Normalde bir toraks incelemesi yaklaşık 5 ila 7 milisivert dozundayken düşük doz BT’de bu miktarı 2-2,5, bazı cihazlarda ise 1,5 milisiverte kadar düşürebiliyoruz. Böylece akciğerde nodül olup olmadığını görebiliyoruz.” dedi. Uzun, taramanın her yaş grubuna değil, belirlenen yaş ve risk gruplarına yönelik yapıldığını da vurguladı.

Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bülent Mustafa Yenigün, akciğer kanseri hastalarının yaklaşık yüzde 20’sine cerrahi tedavi uygulanabildiğini belirtti. Teknolojik gelişmeler, erken tanı ve ameliyat öncesi tedaviler sayesinde cerrahi şansı bulunan hasta sayısının arttığını ifade etti.

“Şimdi akciğer kanserinin sadece biz yüzde 20’sini ameliyat edebiliyoruz. Teknolojinin ilerlemesi, ince kesit BT’lerin artması, erken tanı yöntemlerinin gelişmesi, ameliyat öncesi tedavilerle tümörün küçültülebilmesi ve hastaların destek tedavileriyle cerrahiye hazırlanması sayesinde ameliyat olabilecek hasta sayısı arttı.”

Cerrahide temel hedefin tümörün geride mikroskobik hücre bırakılmadan çıkarılması olduğunu vurgulayan Yenigün, cerrahi yöntemlerdeki gelişmelerin hastaların iyileşme sürecine de katkı sağladığını söyledi.

“Eskiden 30-35 santimetrelik kesilerle cerrahi yapıyorduk. Ama şu anda 2,5 santimetrelik bir kesiyle, onkolojik prensiplere uygun olarak cerrahi tedaviyi gerçekleştirebiliyoruz. Bu da hastaların yaşam kalitesini artırıp sosyal hayata bir an önce kavuşmasını sağlıyor.”

Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Elif Berna Köksoy, akciğer kanserinde tedavinin tümörün genetik özelliklerine ve hastanın durumuna göre belirlendiğini söyledi. Akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 85’ini oluşturan küçük hücreli dışı akciğer kanserinde genetik testlerin, hedefe yönelik ilaçların ve immünoterapinin tedavi sürecinde önemli yer tuttuğunu belirtti.

“Yaklaşık 40 genlik bir panel çalışması istiyoruz. Tümörü doğuran mekanizmayı saptayabilirsek bu genlerin neredeyse 10’unun şu an ulaşılabilir bir tedavi hedefi var. Eskiden metastatik hastalıkta aylarla sınırlı sağkalımlar söz konusuyken, şu an bu gelişmelerle yıllara uzadı.”

Tedavideki gelişmelerin erken evrelerde de kullanılmaya başlandığını ifade eden Köksoy, akciğer kanserinden korunmada tütün ürünlerinden uzak durulmasının önemine dikkat çekti. Tıp fakültesi beşinci sınıf öğrencilerine yönelik başlatılan “Tütün Savaşçısı Olmak” dersinin de bu farkındalığa katkı sağlamasını amaçladıklarını belirtti.

“Çocuklar için geliştirdiğim minik bir sloganım var: İçmeyin, içirmeyin, içilen ortamda bulunmayın. Toplumu sigaradan ve tütün ürünlerinden korumanın bu işin altın standardı olduğunu unutmamalıyız.”

Muhabir: Melahat TAŞ