Diyabetin erken tanısı, hastalık riskinin belirlenmesi ve doğru beslenme alışkanlıkları, programda öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Uzmanlar, diyabetin yalnızca kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı olmadığını, farklı organ ve sistemleri etkileyebildiğini belirterek erken müdahale ve düzenli takibin önemine dikkat çekti.
Programın oturum başkanlıklarını Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Emre Huri ile Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Meryem Ceyhan üstlendi. Programda Doç. Dr. Tülay Omma, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları alanında güncel tedavileri; Doç. Dr. Elif Terzi, Kadın Hastalıkları ve Doğum alanında diyabetin kadın sağlığına etkilerini ele aldı. Prof. Dr. Kürşad Zengin erkek sağlığı, Dyt. Nurgül Özmen tıbbi beslenme tedavisi ve Hem. Yasemin Bulut ise diyabet riskinin belirlenmesi üzerine sunum yaptı.
DİYABET ERKEKLERDE KALP HASTALIĞININ ERKEN HABERCİSİ OLABİLİYOR
Diyabetin erkek sağlığı üzerindeki etkilerine değinen Prof. Dr. Kürşad Zengin, hastalığın damar yapısına zarar vererek sertleşme sorununa yol açabildiğini belirtti. Sertleşme sorununun kalp ve damar hastalıklarının erken belirtilerinden biri olabileceğine dikkat çeken Zengin, “Majör kardiyovasküler olaylardan ortalama 2-5 yıl önce ortaya çıkıyor. Erektil disfonksiyon erken bir haberci” dedi.
Diyabetin erkeklerde mesane fonksiyonlarını da etkileyebildiğini belirten Zengin, bu durumun “diyabetik sistopati” olarak adlandırıldığını söyledi. Hastalığın başlangıçta sık idrara çıkma ve ani işeme hissi gibi belirtilerle görülebildiğini, ilerleyen dönemde ise mesanenin dolduğunun yeterince hissedilememesi ve idrarın tam boşaltılamaması gibi sorunlara yol açabildiğini aktaran Zengin, “Diyabetik sistopati, çok göz önüne alınmayan ama aslında hastalarda sık gördüğümüz bir şey” ifadelerini kullandı.
DİYABETTE BESLENME KİŞİYE ÖZEL PLANLANMALI
Diyabette beslenme konusunda doğru bilinen yanlışlara değinen Dyt. Nurgül Özmen, hastaların tanı aldıktan sonra şekeri ve karbonhidratı tamamen kesme eğiliminde olduğunu, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını belirtti. Beslenme programının diyabetin türüne, böbrek fonksiyonlarına, kullanılan ilaçlara ve fiziksel aktiviteye göre hazırlanması gerektiğini vurgulayan Özmen, “Şekeri kesinlikle kesmek değil, makro ve mikro besin ögeleriyle beraber alacak şekilde, gramaj bazında porsiyonlamaya uygun olacak şekilde hastalara tek tek veriyoruz” dedi. İnsülin veya ilaç kullanmanın sınırsız şeker ve karbonhidrat tüketilebileceği anlamına gelmediğini de belirten Özmen, her iki yaklaşımın da yanlış olduğunu ifade etti.
GLİSEMİK İNDEKS VE PİŞİRME YÖNTEMİ ÖNEMLİ
Akdeniz tipi ve liften zengin beslenmenin diyabet yönetiminde önemli bir yere sahip olduğunu aktaran Özmen, besinlerin glisemik indeksinin ve pişirme yöntemlerinin kan şekerini etkilediğine dikkat çekti. “Biz çok hızlı kanımızda şekerin yükselmesini istemeyiz, daha yavaş yükselmesini isteriz” diyen Özmen, pirinç ve makarna gibi besinlerin uzun süre pişirilmesinin glisemik indeksi yükseltebildiğini, bu nedenle makarnanın az haşlanarak aldente hazırlanmasının önem taşıdığını söyledi. Düşük karbonhidratlı diyetlerin ise doktor ve diyetisyen kontrolünde uygulanması gerektiğini vurguladı.
DİYABET RİSKİ TAŞIYANLARIN DÜZENLİ TARAMA YAPTIRMASI GEREKİYOR
Diyabet riskinin belirlenmesine ilişkin bilgi veren Hemşire Yasemin Bulut, diyabetin dünya genelinde hızla arttığını, Türkiye’deki oranların ise dünya ve Avrupa ortalamalarının üzerinde olduğunu belirtti. Diyabet hastalarının yaklaşık yarısının hastalığından haberdar olmadığını ifade eden Bulut, belirti vermeden ilerleyebilen hastalığın erken tespit edilmesinin önemine dikkat çekti. İnsülin direnci ve prediyabeti bulunan kişilerin de durumlarının farkında olmayabildiğini belirten Bulut, “Diyabet kadar buzdağının görünmeyen kısmıyla da ilgilenmemiz gerekiyor ki diyabeti önleyelim, komplikasyonlarla veya daha sonra tedavi kısmıyla uğraşmak zorunda kalmayalım” dedi.
Fazla kilonun yanı sıra ailede diyabet öyküsü, hareketsiz yaşam, düzensiz beslenme, gebelik diyabeti, hipertansiyon, yüksek kolesterol, polikistik over sendromu, insülin direnci ve kalp-damar hastalıklarının diyabet riskini artıran faktörler arasında yer aldığını aktaran Bulut, bu risk faktörlerini taşıyan kişilerin yılda bir kez tarama yaptırması gerektiğini söyledi. Bulut, 35 yaşından itibaren herkesin üç yılda bir, fazla kilolu veya obez çocuk ve ergenlerin ise 10 yaşından itibaren iki yılda bir taranması gerektiğini belirtti. Daha önce prediyabet saptanan kişilerin de yılda bir kez kontrol edilmesi gerektiğini kaydetti.
FINDRISC TESTİYLE 10 YILLIK RİSK ÖNGÖRÜLEBİLİYOR
Diyabetin hiçbir belirti vermeden ilerleyebileceğini ve bazı kişilerin ilk olarak hastalığa bağlı komplikasyonlarla sağlık kuruluşlarına başvurabildiğini ifade eden Bulut, riskli bireylerin belirlenmesinde FINDRISC testinin kullanıldığını söyledi. Testin diyabet tanısı koymadığını, kişinin gelecek 10 yıl içinde diyabet geliştirme riskini değerlendirdiğini vurgulayan Bulut, “Bu, 10 yıl içerisinde diyabet olup olmayacağını kişiye öngören bilimsel bir testtir” dedi. Testin diyabet tanısı bulunan kişiler için uygun olmadığını belirten Bulut, program kapsamında katılımcılara QR kod aracılığıyla risk değerlendirmesi yapma imkânı sundu.
Program, konuşmacıların sunumlarının ardından katılımcıların sorularının yanıtlandığı soru-cevap bölümüyle sona erdi.
