Türkiye'nin temiz sanayi dönüşümünü hızlandırmak ve düşük karbonlu sanayi projelerinin yatırıma dönüşmesini desteklemek amacıyla düzenlenen Build Clean Now Türkiye Çalıştayı, 26 Ekim Pazartesi günü Ankara'da kamu, sanayi, enerji ve finans sektörlerinden 40'ı aşkın üst düzey temsilciyi bir araya getirdi.
Industrial Transition Accelerator (ITA) tarafından, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile yakın koordinasyon içinde ve Boston Consulting Group'un (BCG) katkılarıyla gerçekleştirilen çalıştayda, Türkiye'deki temiz sanayi projelerinin nihai yatırım kararına (Final Investment Decision – FID) ulaşabilmesi için gereken finansman ve politika koşulları değerlendirildi.
Çalıştayda ele alınan çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörleri, Türkiye'nin sera gazı emisyonlarının yaklaşık altıda birini oluşturuyor. Bu dört sektörün toplam emisyonu yaklaşık 110 milyon ton CO₂ eşdeğeri düzeyinde bulunuyor. Aynı sektörler, Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) kapsamında yer almaları nedeniyle Türkiye'nin ihracat rekabetçiliği açısından da önem taşıyor.
Bakan Yardımcısı Gönüllü: “Yeşil dönüşümü bir maliyet kalemi olarak değil, yeni yatırım fırsatı olarak görüyoruz”
Çalıştayda “Türkiye'nin Temiz Sanayi Fırsatı” başlıklı bir konuşma yapan Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Muhammet Kasım Gönüllü, çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörlerinin karbonsuzlaşması için yaklaşık 71 milyar dolarlık yatırım ihtiyacıöngördüklerini ifade ederek, şunları söyledi:
“Yeşil dönüşümü bir maliyet kalemi olarak değil; yeni yatırım, teknoloji geliştirme, pazar çeşitlendirme ve sürdürülebilir büyüme fırsatı olarak ele alıyoruz. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız ile Industrial Transition Accelerator arasında geliştirmeyi öngördüğümüz ITA Türkiye Programı'nı, sanayimizin rekabet gücünü koruyacak, yeni yatırım alanları açacak ve Türkiye'nin küresel değer zincirlerindeki konumunu güçlendirecek stratejik bir işbirliği olarak görüyoruz. Hedefimiz yalnızca desteklenen proje sayısını artırmak değil, yatırım kararlarını kolaylaştıran ve özel sektörü harekete geçiren kalıcı sonuçlar elde etmek.”
Türkiye Sanayide Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu'nun (TIDIP) 2030 yılına kadar 5 milyar avronun üzerinde yatırımı desteklemeyi ve yıllık 20 milyon ton CO₂ eşdeğeri emisyon azaltımı sağlamayı hedeflediğini belirten Gönüllü, ITA Türkiye Programı'nın mevcut politika ve finansman araçlarını tamamlayacağını vurguladı. Gönüllü ayrıca Avrupa Komisyonu, Avrupa Yatırım Bankası, Asya Kalkınma Bankası ve İslam Kalkınma Bankasının TIDIP'e katılma niyetlerini beyan ettiklerini ifade etti.
Delasalle: “Türkiye, temiz sanayi yatırımlarını çekmek için güçlü avantajlara sahip”
Çalıştayın açılışında konuşan Mission Possible Partnership (MPP) CEO'su ve Industrial Transition Accelerator (ITA) İcra Direktörü Faustine Delasalle, temiz sanayi dönüşümünün dünya genelinde hız kazandığını belirterek, Türkiye'nin güçlü sanayi altyapısı ve yenilenebilir enerji potansiyeli sayesinde bu dönüşümde önemli fırsatlara sahip olduğunu vurguladı.
Dünya genelinde 1.000'den fazla temiz sanayi projesi bulunduğuna ve bunların 160'tan fazlasının nihai yatırım kararına ulaşarak faaliyete geçtiğine veya faaliyete geçme aşamasına geldiğine dikkat çeken Delasalle, 2026'nın ilk altı ayında 19 ticari ölçekli temiz sanayi projesinin nihai yatırım kararına ulaştığını, bunun bir önceki yılın aynı döneminin iki katı olduğunu ifade etti.
Temiz sanayi yatırımları gelişmekte olan ekonomilere doğru yayılmakta
“Sanayinin derin karbonsuzlaşması artık yalnızca bir hedef değil, dünya genelinde ticari ölçekte gerçekleşen bir dönüşüm ve gelişmekte olan ekonomilere doğru yayılmakta. Güçlü sanayi altyapısına ve yüksek yenilenebilir enerji potansiyeline sahip Türkiye gibi ülkeler, enerji yoğun sanayi yatırımlarını çekmek açısından önemli rekabet avantajlarına sahip. Türkiye'de bugün sınırlı sayıda olan derin karbonsuzlaşma projelerinin, doğru yatırım koşulları sağlandığında hızla artabileceğine inanıyoruz.Amacımız tek tek projeleri finanse etmek değil, temiz sanayi projelerini yatırım yapılabilir hale getirecek koşulları oluşturmak.”
Delasalle, ITA'nın Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve yerel uygulama ortağı Boston Consulting Group (BCG) ile Türkiye'de başlattığı çalışmaların, önümüzdeki yıllarda temiz sanayi yatırımlarını hızlandıracak ortak önceliklerin belirlenmesine katkı sağlayacağını ifade etti.
BCG yöneticileri Yiğit ve Çahan: “Temiz sanayi yatırımlarının hızlanması için talep, finansman, mevzuat ve altyapı engelleri aşılmalı”
BCG Yönetici Ortağı (MDP) Batu Yiğit, Türkiye'de temiz sanayi yatırımlarının önündeki engellere dikkat çekerek şunları söyledi:
“Temiz sanayi yatırımlarının hayata geçmesi için dört temel unsurun bir arada bulunması gerekiyor: Talep, uygun düzenleyici çerçeve, güçlü değer zincirleri ve altyapı. Bunlardan birinin eksikliği yatırımların ilerlemesini zorlaştırıyor. Özellikle ortak altyapı yatırımlarında kamu ve özel sektör işbirliği kritik önem taşıyor.”
Boston Consulting Group (BCG) Proje Lideri Betül Çahan, Türkiye'de temiz sanayi yatırımlarının önündeki engellere ilişkin yaklaşık 20 şirketle görüştüklerini belirterek şunları söyledi:
“Görüşmelerimiz, temiz sanayi yatırımlarının önündeki en önemli engellerden birinin düşük karbonlu ürünlere yönelik yeterli ve sürdürülebilir talebin oluşmaması olduğunu gösteriyor. Uzun vadeli alım garantileri, uygun finansman ve ortak altyapı çözümleri geliştirilmeden büyük ölçekli projelerin hayata geçirilmesi güçleşiyor. Amacımız, sektörün ihtiyaçlarından yola çıkarak uygulanabilir çözüm mekanizmaları geliştirmek.”
Delasalle'nin moderatörlüğünde düzenlenen “Türkiye'de Nihai Yatırım Kararına Giden Yol Haritası” başlıklı üst düzey panelde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Metal Endüstrisi ve Kritik Malzemeler Dairesi Başkanı Ahmet Türkarslan, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Türkiye Temsilciliği Başkan Yardımcısı Mehmet Üvez ve Limak Çimento Grup Proses Direktörü Sabri Trabelsiyer aldı. Programın son bölümünde ise ITA ve Boston Consulting Group (BCG) yöneticileri proje geliştiricilerinden elde edilen bulguları ve Türkiye'de temiz sanayi yatırımlarını hızlandırabilecek olası müdahale alanlarını paylaştı.
Türkiye'de temiz sanayi için büyüyen proje portföyü
ITA'nın sanayi kuruluşları ve proje geliştiricileriyle yürüttüğü çalışmalar, Türkiye'de temiz sanayi yatırımlarına yönelik gelişmekte olan bir proje portföyüne işaret ediyor. Mevcut değerlendirmelere göre Türkiye'de 3 ticari ölçekli temiz sanayi projesi, 2 pilot ve Ar-Ge ölçekli proje ile 10 ilave potansiyel proje bulunuyor. Ayrıca, daha olgun ve ticari olarak kendini kanıtlamış teknolojilerle sanayi kaynaklı emisyonları aşamalı biçimde azaltmayı hedefleyen 116 destekleyici proje tespit edildi.
Somut çözüm önerileri COP31'de açıklanacak
Build Clean Now Türkiye Çalıştayı'nın sonuçları, ITA ve BCG tarafından yürütülen araştırmalarla birlikte kapsamlı bir değerlendirme raporuna dönüştürülecek. Türkiye Insights Briefing adıyla hazırlanacak raporun, Antalya'da düzenlenecek COP31 kapsamında yayımlanması planlanıyor. Raporda Türkiye'deki temiz sanayi projelerinin karşılaştığı engeller, finansman koşulları ve yatırımları hızlandırabilecek somut adımlar ayrıntılı biçimde ele alınacak.
Küresel temiz sanayi dönüşümünde yatırım potansiyeli
Build Clean Now, dünya genelinde temiz sanayi projelerinin finansmanını ve inşasını hızlandırmayı amaçlayan küresel bir kampanya olarak faaliyet gösteriyor.
ITA'nın uluslararası çalışmaları kapsamında Brezilya'da düşük emisyonlu gübre üretimini destekleyen düzenlemeler geliştirilirken, Hindistan'da hidrojenle üretilen çelik ve e-metanol projelerine yönelik yeni piyasa mekanizmaları üzerinde çalışılıyor. Bu uluslararası deneyimin Türkiye'deki sanayi dönüşümüne aktarılması, temiz sanayi projelerinin yatırım kararlarına ulaşmasını hızlandırabilecek politika ve finansman çözümlerinin geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlıyor.
