Türkiye’nin nörobilim ve nöroteknoloji alanındaki önemli araştırma merkezlerinden Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezi (NÖROM), NATO’nun Savunma İnovasyon Hızlandırıcısı (DIANA) test ağına kabul edildi.
Gazi Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi iş birliğiyle kurulan NÖROM, bu alanda Türkiye’den DIANA ağına giren ilk ve tek test merkezi olma özelliğini taşıyor.
NATO projelerinin test süreçlerine katkı sağlayacak
NÖROM, sahip olduğu ileri araştırma altyapısıyla beyin-bilgisayar arayüzleri, bilişsel performans, nöromodülasyon, beyin görüntüleme ve yapay zekâ destekli sinyal analizi gibi alanlarda DIANA projelerinin test ve değerlendirme süreçlerine katkı sunacak.
NATO’nun teknolojik gelişmeleri erken aşamada desteklemek amacıyla yürüttüğü DIANA programı; yapay zekâ, biyoteknoloji, otonom sistemler, kuantum, uzay ve yeni nesil haberleşme gibi alanlarda üniversiteleri, araştırma merkezlerini ve teknoloji şirketlerini bir araya getiriyor.
DIANA kapsamında seçilen teknoloji ekiplerinin, uluslararası test merkezi ağı sayesinde geliştirdikleri teknolojileri denemeleri, doğrulamaları ve gerçek kullanım alanlarına hazırlamaları amaçlanıyor.
Türk araştırmacılara uluslararası iş birliği fırsatı
NÖROM’un uluslararası ağa dahil olmasıyla Türk araştırmacılar, farklı ülkelerden bilim insanları ve teknoloji ekipleriyle ortak projeler geliştirme fırsatı elde edecek.
Merkezin araştırmalarının patent, prototip ve ürüne dönüştürülmesi konusunda da yeni iş birliklerinin önünün açılması bekleniyor.
Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, NÖROM’un NATO DIANA ağına kabul edilmesinin üniversiteler arasındaki iş birliğinin ulaştığı seviyeyi gösterdiğini belirtti.
Özvar, üç üniversitenin güçlü yönlerinin bir araya getirilmesiyle daha büyük bir bilimsel kapasite ortaya çıktığını ifade ederek, NÖROM’un Türkiye’nin bilimsel araştırma gücünü dünyaya taşıdığını söyledi. Özvar ayrıca merkezin başarısının benzer araştırma merkezlerinin kurulmasına öncülük etmesini beklediklerini dile getirdi.
“Pek çok şirketle iş birliği yapacağız”
NÖROM Müdürü Prof. Dr. Hayrunnisa Bolay Belen ise 29 Kasım 2023’te açılan merkezin kısa sürede NATO DIANA’nın test merkezleri arasına girmesinin gurur verici olduğunu söyledi.
Belen, NÖROM’un özellikle insan sağlığı ve performansı alanındaki araştırma kapasitesiyle DIANA ağına katkı sağlayacağını belirterek, merkezde bazı preklinik testlerin de gerçekleştirilebileceğini ifade etti.
DIANA kapsamında desteklenen teknoloji şirketleriyle yeni iş birlikleri kurulacağını belirten Belen, “Bizim katkımız daha çok insan sağlığı ve performansı üzerine olacak. Bazı preklinik testlerin de yapılabileceği bir alan. Bu gerekçeyle başvurabilecek olan pek çok şirketle iş birliği yapacağız.” dedi.
Bilimsel çalışmalar ürüne dönüşecek
NÖROM Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Meltem Bahçelioğlu da merkezin uluslararası ağa dahil olmasıyla Türk araştırmacıların NATO içerisindeki bilim insanları ve teknoloji ekipleriyle daha kapsamlı projeler geliştirebileceğini söyledi.
Bahçelioğlu, bu projelerin patent ve ürüne dönüşme potansiyeline dikkat çekerek, NÖROM’un bilimsel çalışmaların laboratuvar ortamında kalmadan teknolojiye ve ürüne dönüştürülmesine katkı sağlayacağını belirtti.
Nörorehabilitasyondan robotik sistemlere
NÖROM’da beynin yapısı ve işleyişi; bilişsel nörobilim, göz izleme, uyku, fonksiyonel yakın kızılötesi spektroskopi, sosyal nörobilim, nörorobotik ve nörorehabilitasyon gibi farklı disiplinlerde araştırılıyor.
Merkezde geliştirilen robotik sistemler ise çocukların rehabilitasyonu, otizm spektrumundaki bireylerin sosyal yaşama katılımı ve inme sonrası kol rehabilitasyonu gibi alanlarda değerlendiriliyor.
NÖROM’un NATO DIANA ağına katılmasıyla birlikte genç araştırmacılar için de uluslararası eğitim, araştırma ve iş birliği imkanlarının artırılması hedefleniyor.
