Omurga sağlığını etkileyen fıtık sorunları, günlük yaşamda farklı şikâyetlerle kendini gösterebiliyor. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Doç. Dr. Ahmet İnanır, fıtık oluşumuna yol açabilecek etkenleri ve kimlerin daha fazla risk altında olduğunu anlattı.
EN SIK GÖRÜLEN FITIK SORUNLARI NELERDİR?
Omurlar arasında olan ve tesisat görevini gören diskin yerinde veya yavaş yavaş bozulabilmesi ve dış tabakaları delebilmesi, diskin merkezde olan jöle kısmını sızarak sinir hava basıncında veya bası yaparak ağrı, parlama, manyetiklenme, kuvvet kaybı gibi patlamalara neden olabilir. Çok nadiren yüksek ayak gerektirebilen düşük ayak, para miktarı veya gaitanın çıkarılmasına neden olabilir.
KİMLER DAHA ÇOK BU PROBLEME MARUZ KALACAKLAR?
Omurganın parçalarını sağlayan diskler, ekler, bağlar ve kaslar fazla kiloların baskılanması nedeniyle aşırı yüklenmeye maruz kalmakta ve deforme olarak bel fıtığına veya disk dejenerasyonuna hatta Faset bölümlerinin oluşmasına neden olabilmektedir. Ayrıca vücudun ağırlık merkezini değiştirerek bel kaymalarına zemin hazırlayabilmektedir. Ayrıca obezite kanal değişimi ve bel kayması riski de artmaktadır. Fazla kilolarınızı kullanarak bel fıtığı riskini azaltabilirsiniz. Genetik yatkınlığı olup ağır iş yapanlar, öne eğilerek ağır kaldıranlar, Uzun yol şoförleri, agresif spor ile uğraşanlar, sürekli oturarak iş yapanlar, trafik kazası yaşayanlar, hayalimde yaşayanlar risk altındadır. Öne eğilerek yerden bir şey alırken bele binen yük fazla kilo ile 5-10 kat artıyor. Fazladan 50 kilogramlık bir ağırlık, gün boyunca bel omurları arasındaki disklerde, bağlarda, kaslarda, eklemlerde kronik zorlanmaya ve bozulmaya yol açar. Ayrıca 50 kilogram fazla kilosu olan bir insanın eğilerek bir kalemi alması durumunda dahi bele en az 250 kg ekstra yük binmektedir. Bu da fazla kiloların veya ağır yük taşımanın belirli bir oluşumdaki oluşumu çok açık bir biçimde ortaya çıkıyor.
FITIK KONUSUNDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR NELERDİR?
Fıtık hücreleri hücre olarak bu konuda yetişmiş bilgili ve yeterli tecrübeye sahip Fizik Tedavi Uzmanı veya Beyin Cerrahi Uzmanlarını araştırıp bulmalıdırlar. En iyi yöntem ehil bir hocayı bulmaktır. Bu konuda bir hoca onlarca yöntemden hangi fıtık türünde hangi yöntemin kullanılacağını iyi belirleyecektir. Tek yöntemlerin çoğunu yetersiz ayırmanın faydası vardır. Saklananların önerilerini dikkate almalısınız. Ek olarak önerilere uyulmadığı takdirde fıtığın genellikle sorun olarak dinlenmesini bilmelisiniz; istisnalar kaideyi bozmaz. Ağrı kesilmesinin iyileşmesi olarak değerlendirilmesi son derece yanlıştır.
BEL FITIĞI OLAN KİŞİNİN YÜRÜYÜŞ YAPMASI İYİ GELİR Mİ?
Eskiden yürüyüş önerilirdi. Ancak ona fıtık hastasına yürüyüş önerilmemesi gerekmektedir. Yürüyüş olmadan egzersize dayalı tedavi yöntemi. Egzersizin yürüyüşten çok daha önemli olduğu deneyimlerle sabittir. Ameliyattan sonra hastaların egzersize önem vermeleri sağlanmalı, özellikle kilolu hastalara bu konuda dikkat edilmelidir. Ameliyattan sonra başarısızlık tekrarlarının ve hızlı ekleme büyümelerinin önüne geçme işlemi ile hastaların bizzat doktorlar tarafından evde tutulan bir hayat yaşamalarını tamamlamaları sağlanır. Özellikle hastaların kendi başına bırakılmamalı rutin kontrollere davet edilmesi için Doç. Dr. Ahmet İnanır, ''Ayrıca yatışa geçiş sırasında kalkış, oturma, yürüyüş geçişi, çalışma şekli ve ergonomik iyileştirmeler, spor yapma tarzları, gerekiyorsa iş değişiklikleri, çocuk bakımı, hasta bakımı, korse kullanımı, uzun yol şoförü olanlar için tarz kazandırma, hatta cinsel hayatı düzenlemeye kadar ciddi eğitim ile yeni hayat değişiklikleri ciddi olarak yapılmalıdır. ''dedi.
TEDAVİ SEÇENEKLERİ NELERDİR?
Sadece ağrıyı hedef alan tasvip görmediğini belirtmede faydası vardır. Bel fıtığı olan hasta mutlak surette hâkim- ehil bir uzman hekim tarafından muayene edilmeli ve tedavi edilmelidir. En önemli konu hangi parçaların gerekli veya gerekli olmadığıdır. İhmal edilen bir yön t em kalmamalıdır. Bu durumda bu karar doğru olarak veriyor ve bu durumda bulunuyor ehil bir hoca aramakta oldukça önem arz etmektedir. Tedavide önceliği eğitime tabidir. Hastaya doğru durma, eğilme, yük taşıma, yatış ve oturma pozisyonu öğretilmelidir. Bel fitillerinin çok büyük çoğunluğu işlemsiz iyileşir veya zararsız hale gelebilir. Hastanın bel boyun, bacak, kol ve ellerinde ilerleyici güç kaybı varsa bile hemen kesme önermek bir hatadır. Tedaviye cevap vermeyen ve iyileşmeye devam eden bir süreç olacaktır. Tedavinin adı üstünde fıtıklaşan kısmın yerine yayılmasını hedeflemelidir. Ameliyat ise diskin dışarı sızan kısmının çıkarılıp atılmasını sağlar. Ameliyatların yükünün ön bölümden oluşması nedeniyle takviyeli bir yapay sistemin ortaya çıkmasını kaçınılmaz olarak ortaya çıkarıyor. Bel ameliyatları ise omurganın temel yük taşıma zeminini daha da sürdürmektedir. Bu sağlıklı bel ve boyun hastası çok ayrı bir hastanın ele alınmalı ve komisyon olmadan cerrahi tedavi öngörülmemelidir.
