Türkiye’de azmin ve bilime bağlılığın en dikkat çekici örneklerinden biri olan Şadıman Karbaş Vurallı, 90’lı yaşlarında olmasına rağmen akademik çalışmalarına ara vermeden devam ediyor. Kars’ta başlayan eğitim hayatında daha çocuk yaşlardan itibaren okumaya duyduğu ilgiyi fark eden Vurallı, “Bir yerde yazılı bir kâğıt görsem alıp okumak isterim” sözleriyle öğrenme tutkusunu anlatıyor.
Bu merak onu Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Yüksek Mühendisliği’ne taşıdı. Eğitim hayatının ardından öğretmenlikten mühendisliğe uzanan çok yönlü bir kariyer inşa etti.
Türk bayrağının beyazlığına bilimsel dokunuş
Şadıman Karbaş Vurallı’nın hayatındaki en dikkat çekici çalışmalardan biri, Türk bayrağının üretim sürecine yaptığı katkı oldu. Geçmişte yünlü kumaşlardan üretilen bayrakların zamanla sararması üzerine başlatılan çalışmalarda görev alan Vurallı, Bursa’daki tesislerde bir ay boyunca yoğun bir çalışma yürüttü.
Farklı boya ve lif kombinasyonlarını deneyerek polyester ve akrilik temelli yeni bir üretim yöntemi geliştirdi. Bu çalışma sayesinde bugün kullanılan bayrakların parlak beyaz görünümü elde edilirken, aynı zamanda üretim standartlarında da önemli bir dönüşüm sağlandı.
Tekstil kimyasında sadeleşme hamlesi
Vurallı’nın katkıları yalnızca bayrak üretimiyle sınırlı kalmadı. Tekstil kimyası alanındaki çalışmalarıyla üretim süreçlerini de dönüştürdü. Özellikle ipliklerin dokumaya hazırlanmasında kullanılan “haşıl” yöntemine odaklanan Vurallı, karmaşık kimyasal formülleri sadeleştirdi.
Sekiz farklı kimyasalın kullanıldığı sistemleri analiz ederek süreci yalnızca iki maddeyle — nişasta ve üre — çalışır hale getirdi. Bu yenilik hem maliyetleri düşürdü hem de üretim verimliliğini artırdı.
“Teyze burası okul” diyenlere cevap: “Biliyorum”
Bugün Marmara Üniversitesi kampüsünde doktora öğrencisi olarak eğitimine devam eden Şadıman Karbaş Vurallı, öğrencilik heyecanını hâlâ ilk günkü gibi yaşıyor. Kampüse girişte bir görevlinin “Teyze burası okul” sözlerine verdiği “Biliyorum” yanıtı, onun hikâyesinin en çarpıcı anlarından biri olarak öne çıkıyor.
Onunla tanışan akademisyenler ve öğrenciler, azmi karşısında hayranlıklarını gizleyemiyor. Marmara Üniversitesi’nden Doç. Dr. Zübeyir Nişancı, onunla karşılaşmasını “Doktora öğrencisiyim dediğinde büyük bir şaşkınlık yaşadım” sözleriyle anlatırken, üniversite çalışanı Mehmet Kılıç ise “Bu yaşta derslere katılması insanı sorgulatıyor” diyor.
Gençlere ilham olan bir öğrenci
Şadıman Karbaş Vurallı, yalnızca akademik çalışmalarıyla değil, duruşuyla da gençlere ilham veriyor. Aynı sıraları paylaştığı öğrencilerden Batuhan Kömürcügil, onun öğrenme azmini örnek aldıklarını belirtirken, Betül Bayraktaroğlu ise bu tutkunun yaşla sınırlı olmadığını vurguluyor.
Üstelik yıllar önce ders verdiği öğrencilerinin bugün akademisyen olması, onun eğitim dünyasındaki etkisinin kuşaklar boyunca sürdüğünü gösteriyor.
Kütüphanede süren bitmeyen arayış
Vurallı’nın en çok vakit geçirdiği yer ise kütüphane. Saatler boyunca kaynak tarayan, notlarını titizlikle hazırlayan Vurallı, bilginin peşini bırakmıyor. Ona göre başarının sırrı “dikkat”te saklı. Hayatın her anında yapılan işe odaklanmanın önemine dikkat çekerek “Yarım iş olmaz” diyor.
Bilim bir bayrak yarışı
Doktora tezini tamamlamak için çalışmalarını sürdüren Şadıman Karbaş Vurallı, bir yandan da bilgi birikimini genç nesillere devretmeyi hedefliyor. Ona göre bilim, bireysel bir başarıdan öte bir sorumluluk:
“Bilim bir nöbet. Bizden sonrakine devredilecek bir emanet.”
90 yaşını aşmasına rağmen öğrenmeye ve üretmeye devam eden Şadıman Karbaş Vurallı, bilimin yaş tanımadığını bir kez daha kanıtlıyor.
