Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması ile birlikte 2025 yılında uygulanan “Sağlık Modülü”, hanelerdeki 15 yaş ve üstü bireylerin sağlık durumunu ve sağlık harcamalarının bütçeye etkisini ortaya koydu. Avrupa Birliği ülkeleri ile eş zamanlı yürütülen çalışmada, özellikle düşük gelir grubundaki haneler üzerindeki sağlık harcaması yükü dikkat çekti.
Muayene ve tedavi giderleri bütçeleri zorluyor
Araştırmaya göre doktor muayene ve tedavi harcamaları hanelerin yüzde 6,1’ine çok, yüzde 50,2’sine ise biraz yük getirdi. Hanelerin yüzde 40,9’u bu harcamaların yük oluşturmadığını belirtti.
Diş muayene ve tedavisi harcamaları hanelerin yüzde 5,3’üne çok, yüzde 37,2’sine biraz yük getirirken, yüzde 28,9’una yük getirmedi.
İlaç harcamaları ise hanelerin yüzde 5,0’ına çok, yüzde 50,9’una biraz yük getirdi. Hanelerin yüzde 44,0’ı ilaç harcamalarının yük oluşturmadığını ifade etti.
Son 12 ayda hanelerin yüzde 2,7’si muayene veya tedavi, yüzde 28,6’sı diş muayenesi ya da tedavisi, yüzde 0,1’i ise ilaç harcaması yapmadı.
Gelir düştükçe diş tedavisi harcaması azalıyor
Gelir gruplarına göre incelendiğinde, en düşük yüzde 20’lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 45,4’ünün diş muayene ve tedavisine harcama yapmadığı görüldü. Bu oran ikinci yüzde 20’lik gelir grubunda yüzde 36,5, üçüncü grupta yüzde 32,0, dördüncü grupta yüzde 28,1 ve en yüksek gelir grubunda yüzde 25,5 olarak kaydedildi.
En düşük gelir grubundaki hanelerin yüzde 62,9’una doktor muayene ve tedavileri, yüzde 37,6’sına diş muayene ve tedavileri, yüzde 65,5’ine ise ilaç harcamaları yük getirdi.
En yüksek gelir grubundaki hanelerin ise yüzde 53,0’ı doktor muayene ve tedavilerinin, yüzde 38,0’ı diş muayene ve tedavilerinin, yüzde 59,5’i ilaç harcamalarının yük getirmediğini belirtti.
Yoksulluk riski altındakiler daha ağır işlerde çalışıyor
Çalışan 15 yaş ve üstü bireylerin çalışma hayatındaki fiziksel aktivite düzeylerine bakıldığında; yüzde 29,4’ünün çoğunlukla oturarak, yüzde 45,5’inin ayakta durarak, yüzde 18,7’sinin yürüyerek veya orta düzey fiziksel aktivite yaparak, yüzde 6,4’ünün ise ağır iş ya da ağır fiziksel aktivite yaparak çalıştığı görüldü.
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanların yüzde 17,2’si oturarak çalışırken, risk altında olmayanlarda bu oran yüzde 31,7 oldu. Risk altındaki bireylerin yüzde 11,2’sinin ağır işlerde çalıştığı tespit edildi.
Fiziksel aktiviteye zaman ayrılmıyor
15 yaş ve üstü bireylerin olağan bir haftada iş dışında fiziksel aktivite yapma durumlarına bakıldığında; yüzde 1,4’ünün günde iki kez veya daha fazla, yüzde 11,6’sının günde bir kez, yüzde 5,6’sının haftada 4–6 kez, yüzde 11,5’inin haftada 1–3 kez, yüzde 6,7’sinin haftada bir kereden az fiziksel aktivite yaptığı belirlendi.
Buna karşılık bireylerin yüzde 63,3’ünün fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyetine hiç zaman ayırmadığı görüldü.
İletişimde sorun yok, en çok zorlanılan alan görme
Araştırmaya göre bireylerin yüzde 96,9’u iletişim kurmada, yüzde 95,8’i öz bakımda, yüzde 90,0’ı işitmede, yüzde 85,2’si hatırlamada, yüzde 80,5’i görmede ve yüzde 79,7’si yürümede sorun yaşamadığını belirtti.
En çok zorlanılan alanlar ise yüzde 17,3 ile görme, yüzde 15,2 ile yürüme ve yüzde 12,6 ile hatırlama oldu. Bireylerin yalnızca yüzde 2,2’si iletişim faaliyetlerinde zorlandığını ifade etti.
Tamamen yapamadığını belirtenlerin oranı ise öz bakımda yüzde 0,5, yürümede yüzde 0,4, hatırlama ve iletişimde yüzde 0,2 olarak kaydedildi.