İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğretim üyeleri Ayşe Betül Demirbaş Bilen ve Gülen Ecem Kalkan tarafından gerçekleştirilen araştırma, yapay zekâ tarafından hazırlanan diyet planlarının özellikle ergenler için bazı riskler barındırabileceğini ortaya koydu. “Artificial Intelligence Diet Plans Underestimate Nutrient Intake Compared to Dietitians in Adolescents” başlıklı çalışma, uluslararası bilimsel dergi Frontiers in Nutrition’da yayımlandı.
Diyetisyen Planlarıyla Karşılaştırıldı
Araştırmada, yaygın olarak kullanılan yapay zekâ sohbet sistemlerinin oluşturduğu diyet planları ile diyetisyenler tarafından bilimsel kılavuzlara uygun şekilde hazırlanan diyet planları karşılaştırıldı. Çalışma kapsamında dört standartlaştırılmış ergen profili için beş farklı yapay zekâ modeli kullanılarak iki oturumda toplam 60 adet üç günlük diyet planı hazırlandı. Her profil için ayrıca bir diyetisyen referans planı oluşturuldu ve enerji ile makro–mikro besin içerikleri BeBiS (Beslenme Bilgi Sistemi) ile analiz edildi.
Besin Değerlerinde Önemli Sapmalar Tespit Edildi
Araştırma sonuçları, yapay zekâ tarafından oluşturulan diyet planlarının ergenlerin günlük enerji ihtiyacını ortalama yaklaşık 700 kalori daha düşük hesaplayabildiğini gösterdi. Ayrıca makro besin dağılımında karbonhidrat oranlarının düşerken, protein ve yağ oranlarının artma eğiliminde olduğu belirlendi.
Dr. Gülen Ecem Kalkan, yapay zekâ modellerinin enerji, protein, yağ ve karbonhidrat değerlerini sistematik olarak düşük hesaplama eğiliminde olduğunu belirterek, “Makro besin yüzdelerinde protein ve lipit oranları önerilen ergen kılavuzlarının üzerindeyken karbonhidrat oranlarının önemli ölçüde altında kaldığını gözlemledik” dedi.
Ergenlik Döneminde Dengesiz Beslenme Riskli
Uzmanlar, ergenlik döneminin büyüme ve gelişim açısından kritik bir süreç olduğuna dikkat çekerek dengesiz beslenme modellerinin uzun vadede sağlık üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini vurguluyor.
Dr. Ayşe Betül Demirbaş Bilen ve Dr. Gülen Ecem Kalkan, yapay zekâ tabanlı diyet önerilerinin profesyonel gözetim olmadan kullanılmasının uygun olmadığını belirterek, bu alanda daha güvenilir sonuçlar için modellerin geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.