İlk olarak Eylül 2021–Ocak 2022 tarihleri arasında Ramallah’taki A.M. Qattan Vakfında gösterilen sergi, İstanbul’da ANAMED’deki gösteriminin ardından 11 Şubat itibarıyla Ankara’da Koç Üniversitesi Vehbi Koç Ankara Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezinde (VEKAM) ziyaretçilerle buluştu.
Sergide, Orta Doğu’daki şiddet, savaş teknolojilerindeki yükseliş ve Gazze’de devam eden yıkım ele alınıyor. Arşiv belgeleri, fotoğraf albümleri, haritalar, mektuplar, videolar ve sanat işlerinden oluşan seçki, havadan bakışın gözetim aracı olarak nasıl kullanıldığını ve bunun Filistin tarihine nasıl yön verdiğini inceliyor. Yazid Anani, Zeinab Azarbadegan, Zeynep Çelik ve Salim Tamari’nin küratörlüğünü, Asma’ Al-Mozayen’in asistan küratörlüğünü üstlendiği sergi, 11 Nisan 2026’ya dek VEKAM’da ziyaret edilebilecek.
Koç Üniversitesi Vehbi Koç Ankara Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (VEKAM), Filistin coğrafyasına geçmişten günümüze süregelen havadan bakışın eleştirel bir açıdan incelendiği yeni bir sergiye ev sahipliği yapıyor. 11 Şubat 2026 tarihinde VEKAM’da ziyaretçileriyle buluşan "Kuşbakışı Filistin” adlı sergi, 11 Nisan 2026 tarihine kadar görülebilecek. Serginin küratörlüğünü Yazid Anani, Zeinab Azarbadegan, Zeynep Çelik ve Salim Tamari; asistan küratörlüğünü ise Asma’ Al-Mozayen üstleniyor. Sergi, arşiv belgeleri, fotoğraf albümleri, kitaplar, mektuplar, videolar ve sanat işlerinden oluşan bir seçki ile Filistin’in tarihsel ve çağdaş görünümünü inceliyor.
Sergide yer alan işler Filistin hakkındaki egemen anlatıya meydan okuyarak alternatif perspektifler sunuyor. Sergi, ilk olarak, Eylül 2021–Ocak 2022 tarihleri arasında Ramallah’taki A.M. Qattan Vakfında ziyarete açılmış, üç yıl sonra İstanbul’da Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezinde ziyaretçilerle buluşmuştu. Ramallah'taki özgün tasarım diline sadık kalınarak ülkemize getirilen serginin güncellenmiş hâlinde, Orta Doğu’daki şiddet, savaş teknolojilerindeki yükseliş ve Gazze’de devam eden yıkım da ele alınıyor. Koç Üniversitesi himayesinde yeniden ele alındığı şekliyle sergi, son dönemdeki savaşı göz önünde bulundurarak tarihsel süreci tekrar inceliyor.
Altı tematik bölüm, gökyüzünden yeryüzüne uzanarak sömürgeci bakış açısı ile yerel direniş arasındaki mücadeleyi gözler önüne seriyor.
Serginin tematik bölümlerinde neler var?
Gökyüzü Casusları – Birinci Dünya Savaşı’ndan günümüze hava fotoğrafçılığının bir gözetim ve denetim aracı olarak nasıl kullanıldığı inceleniyor. Osmanlı, İngiliz ve Alman hava haritalama tekniklerinden İsrail dronlarına kadar uzanan bir denetim zinciri anlatılıyor. Fotoğraf, uydu ve dron görüntüleri tarihte yalnızca askerî keşif, stratejik planlama ve manevralar için değil, aynı zamanda arkeolojik yerleşimlerin, şehir altyapılarının ve dini mekânların tespit edilip haritalanması için de kullanılmıştır. Bu teknolojiler, günümüzde insan hakları aktivistleri tarafından ters yüz edilerek katliamları, yıkılan yerleşimleri ve bozulan çevreyi belgeliyor.
Mit ve Düzen – Batılı askeri propagandaların, Filistin’i “boş” ve “sömürgeleştirilmeye hazır” bir alan olarak nasıl sunduğu ele alınıyor. Osmanlı Dönemi’nde Birüssebi’nin modernleştirilmesi faaliyetleriyle, Avustralya ve İngiliz güçlerinin işgal anlatıları karşılaştırılıyor.
Kudüs’ün Temsili – Kudüs’ün tarihî ve kutsal mekânlarının, minyatürlerden modern haritalara kadar nasıl temsil edildiği araştırılıyor. Şehrin dinî, politik ve ticari mücadelelerin merkezi olarak inşası gözler önüne seriliyor.
Hafıza Limanları – Filistin’in demiryolları, limanları, havaalanları ve karayollarıyla Osmanlı Dönemi’nden bugüne uzanan ulaşım tarihine bakılıyor. İsrail işgalinin altyapıyı nasıl dönüştürdüğü ve ulaşımı nasıl sıkı bir kontrol mekanizmasına çevirdiği ortaya çıkarılıyor.
Seyahatler ve Arzular – Osmanlı bürokratları ve yazarları, Avrupalı gezginler, sömürge yetkilileri ve araştırmacıların Filistin’e bakışları incelenerek, sömürgeci yerleşim politikaları, arkeoloji ve turizm tarihi ele alınıyor.
Coğrafi Görünüm ve İktidar – Filistin’in doğal ve kentsel dokusunun siyasi, ekonomik ve askeri amaçlarla nasıl şekillendirildiği anlatılarak, yerleşimler, tarım projeleri ve çevresel dönüşümler üzerinden İsrail’in hegemonya inşası belgeleniyor. Bu hegemonyaya karşı Filistinlilerin direnişi örneklendiriliyor.
Sergide Yer Alan Sanatçılar: Amer Shomali, Andrew Yip, Dia’ Azzeh, Fares Shomali, Forensic Architecture, Gian Spina, Jack Persekian, Kamal Jaafari, Lumière Kardeşler, Mahmoud Alhaj, Mohanad Yaqubi, Nida Sinnokrot, Raed Helou, Riwaq–Centre for Architectural Conservation, SophieHalabi, Zeina Zarour.