Yaratıcılık, yalnızca resim yapmak ya da müzikle uğraşmak değildir. Yaratıcılık; problem çözebilme, farklı düşünebilme, hayal kurabilme ve dünyaya özgün bir gözle bakabilme becerisidir. Günümüz dünyasında akademik başarı kadar, hatta ondan da fazla önem kazanan bu beceri çocuklukta gelişir. Peki çocukların yaratıcılığını nasıl destekleyebiliriz? Uzman görüşleriyle inceleyelim.
Her şeyden önce şunu kabul etmek gerekir: Çocuk zaten yaratıcıdır. Asıl mesele, bu doğal yaratıcılığı bastırmamak ve doğru ortamı sunmaktır. Sürekli “doğruyu” arayan, hata yapmayı cezalandıran ve aşırı yapılandırılmış bir eğitim anlayışı, yaratıcılığın en büyük düşmanıdır. Bu nedenle ebeveynlere ve eğitimcilere düşen ilk görev, çocuklara deneme ve yanılma alanı açmaktır.
Serbest oyun alanları yaratın
Yaratıcılığın en güçlü beslendiği alan serbest oyundur. Önceden kurgulanmış, kuralları net oyunlar yerine çocuğun kendi kurallarını koyabildiği oyunlar teşvik edilmelidir. Karton kutularla ev yapmak, yastıklardan tünel kurmak, oyuncakları farklı amaçlarla kullanmak çocuğun hayal gücünü geliştirir. Bir karton kutu bugün araba, yarın uzay gemisi olabilir. Burada önemli olan sonuç değil, süreçtir.
Sanat etkinliklerini “doğru–yanlış”tan kurtarın
Resim yaparken “gökyüzü mavi olur”, “ağaç yeşildir” gibi kalıplar çocuğun yaratıcılığını sınırlar. Bırakın gökyüzü pembe olsun, ağaç mor. Parmak boyası, kolaj, kil, geri dönüşüm malzemeleriyle yapılan çalışmalar çocuğun özgürce ifade alanı bulmasını sağlar. Ürettiği şeyin güzel olup olmadığı değil, kendini ifade edebilmiş olması önemlidir.
Hikâye uydurma ve rol oyunları
Birlikte hikâye uydurmak, yaratıcılığı geliştiren en etkili aktivitelerden biridir. Bir cümle siz başlayın, bir cümle çocuk tamamlasın. Hikâyeye absürt karakterler ekleyin: konuşan bir kedi, uçan bir sandalye, kaybolan bir renk… Evde basit kostümlerle yapılan rol oyunları da çocuğun empati kurma ve hayal gücü becerilerini güçlendirir.
Sorular sorun, cevapları dikte etmeyin
“Bunu başka nasıl yapabiliriz?”, “Sence bu neden olmuş olabilir?” gibi açık uçlu sorular çocuğun düşünmesini sağlar. Hızlıca cevap vermek yerine birlikte düşünmek, yaratıcılığı besler. Çocuğun sorularını geçiştirmemek, hatta bazen “bilmiyorum, birlikte araştıralım” demek de çok değerlidir.
Doğayla temas kurun
Doğa, yaratıcılığın en güçlü ilham kaynaklarından biridir. Taş, yaprak, dal, kum gibi doğal materyallerle oyunlar kurmak; parkta, ormanda zaman geçirmek çocukların hayal gücünü zenginleştirir. Doğa aynı zamanda çocuğa yavaşlamayı ve gözlem yapmayı öğretir.
Ekran süresini azaltın, boş zamana izin verin
Sürekli ekranla meşgul olan çocukların hayal kurmaya zamanı kalmaz. Sıkılmak, yaratıcılığın gizli anahtarıdır. Çocuk sıkıldığında çözüm üretmeye başlar. Her dakikayı doldurmak yerine, boş zamanlara alan açmak gerekir.
Kültür sanat ile erken tanıştırın
Çocuk için bence en önemli alışkanlık bu dünyanın bir parçası olmasıdır. Tiyatro, bale, onun sıkılmayacağı oyunları seçerek bu alışkanlıkları oluşturmak aslında gelecekte kültürlü bir birey yetiştirirken çocuğun yaratıcı dünyasını da geliştirecektir.