Baykar ve Leonardo, yarın İngiltere’de başlayacak dünyanın en köklü havacılık ve savunma fuarlarından Farnborough Airshow'da önemli bir faaliyete imza atacak.

İki şirket, fuar kapsamında yarın bilgilendirme toplantısı düzenleyecek. Toplantının gündemi, iki ortağın Türkiye'de M-346 ve Bayraktar KIZILELMA platformlarını kullanarak yürüttüğü "insanlı-insansız takım çalışması" denemeleri olacak. Baykar ve Leonardo, testlerin bir sonraki aşamasına geçerken elde edilen kritik sonuçları ve önümüzdeki dönemde planlanan faaliyetleri katılımcılarla paylaşacak.

Fuarda ayrıca insansız hava aracı Bayraktar TB3 sergilenecek. Kısa pistli platformlardan kalkış ve iniş yapabilme kabiliyetiyle öne çıkan Bayraktar TB3, Baykar ile Leonardo'nun ortak girişimi LBA Systems aracılığıyla Avrupa pazarına açılma sürecinin de sembol platformlarından biri konumunda bulunuyor. Bayraktar TB3'ün fuarda görücüye çıkması, iki şirketin insansız hava sistemleri alanındaki işbirliğinin sadece deneysel çalışmalarla sınırlı kalmadığını, somut ve üretime yakın platformlarla da desteklendiğini gözler önüne serecek.

İki şirketin bu faaliyetler için dünyanın en önemli havacılık fuarlarından birini seçmesi, küresel savunma sanayisi ve NATO müttefikleri nezdinde stratejik bir mesaj taşıyor.

Avrupa'nın insansız hava sistemleri ve insanlı-insansız takım çalışması alanındaki kabiliyetlerini hızla geliştirme çabalarının önemli parçalarından biri olarak görülen ortaklık, Farnborough'daki duyuruyla birlikte hem sektör temsilcilerine hem de potansiyel müşterilere somut ilerlemeyi doğrudan aktarma imkanı bulacak.

Yetenekler daha gelişmiş platformlar için birleşiyor

Baykar ile Leonardo arasındaki ortaklık, Mart 2025'te Roma'da imzalanan mutabakat muhtırasıyla başladı. Haziran 2025'te Paris Airshow'da resmi ortak girişim sözleşmesi imzalandı. LBA Systems ortak girişimi, insansız hava sistemlerinin tasarımı, geliştirilmesi, üretimi ve desteklenmesini amaçlıyor ve İtalya merkezli olarak eşit ortaklıkla faaliyet gösteriyor.

Bu ortaklığın, insansız hava araçlarında geleceği şekillendirecek gelişmelerde öncü olması hedefleniyor.

Baykar, ileri insansız platformların tasarım ve geliştirmesine odaklanıyor, Leonardo ise son teknoloji elektronik sistemler ve yükler sağlıyor, insanlı-insansız işbirliği ve sürü kabiliyetlerini hayata geçiriyor ve kalifikasyon/sertifikasyon faaliyetlerine dahil oluyor.

BAKAN KACIR'DAN AÇIKLAMA

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Cumhurbaşkanlığı himayesinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde düzenlenen sefere ilişkin sanal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Küresel iklim değişikliğinin etkilerini yerinde inceleyen bilim insanlarımız; oşinografiden atmosfere, biyolojiden uydu sistemlerine uzanan geniş bir yelpazede 12 farklı bilimsel projeyi uluslararası araştırmacılarla birlikte yürütüyor. Yaklaşık 3 bin deniz mili yol kat eden ekibimiz, 80'i aşkın örnekleme noktasında elde ettiği verilerle kutup araştırmalarındaki bilimsel kapasitemizi güçlendirirken, geleceğin araştırmalarına da yön verecek önemli çıktılar üretiyor. Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuyla bilimi yalnızca laboratuvarlarda değil, dünyanın en zorlu coğrafyalarında da icra ediyor; kutuplardan elde ettiğimiz bilgiyle hem ülkemizin bilimsel birikimine hem de insanlığın ortak geleceğine katkı sunmayı sürdürüyoruz" dedi.

"Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi ve Eylem Planı (2025-2029)" kapsamında geliştirilen DİLİM, yalnızca öğrencileri değil; öğretmenleri, velileri ve yaşam boyu öğrenmeye devam eden tüm bireyleri kapsayan dijital bir yabancı dil öğrenme ekosistemi sunuyor.

Yapay zekâ ile kişiye özel öğrenme

Platform, kullanıcıların konuşma, yazma, okuma ve dinleme becerilerini dengeli şekilde geliştirmeyi hedeflerken, yapay zekâ destekli değerlendirme sistemi sayesinde öğrenme sürecini kişiye özel hâle getiriyor. Konuşma ve yazma performansları anlık olarak analiz edilirken, kullanıcılar eksik yönlerine ilişkin detaylı geri bildirim alabiliyor.

Öğretmen ve veliler de süreci takip edebiliyor

DİLİM'de yer alan Öğretmen Modülü, eğitimcilerin öğrencilerin gelişimlerini takip etmesine ve performans raporlarını görüntülemesine imkân tanıyor. Veli entegrasyonu sayesinde aileler de çocuklarının yabancı dil öğrenme süreçlerini yakından izleyebiliyor.

İçerikler MEB öğretmenleri tarafından hazırlandı

Platformdaki İngilizce eğitim içerikleri, Millî Eğitim Bakanlığı bünyesindeki öğretmenler tarafından hazırlanırken tüm materyaller pedagojik ve etik açıdan titizlikle değerlendiriliyor. Türk kültürü, tarihi ve millî değerleri yansıtan içeriklerle yabancı dil öğretiminin kültürel boyutu da destekleniyor.

3 milyondan fazla öğrenme etkinliği

Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) ile uyumlu ölçme ve değerlendirme sistemine sahip platformda bugüne kadar 3 milyon 230 bin 38 öğrenme etkinliği gerçekleştirildi. Yapay zekâ destekli sohbet modülü ise 51 bin 373 oturumda aktif olarak kullanıldı.

Öte yandan, kapalı devre altyapı üzerinde çalışan DİLİM'de kullanıcı verilerinin Bakanlık sunucularında güvenli şekilde saklandığı belirtildi. Platformun önümüzdeki dönemde farklı yabancı diller ve yeni eğitim içerikleriyle daha da geliştirilmesi hedefleniyor.

Bakan Uraloğlu, Türksat Gölbaşı Veri Merkezi’nin temel atma töreninin, 22 Temmuz Çarşamba günü yapılacağını bildirdi.

'OLAĞANÜSTÜ DURUMLARDA DAHİ KESİNTİSİZ HİZMET'

Türksat Gölbaşı Veri Merkezi’nin 6 sistem salonu, 2 adet 20’şer kabinlik yüksek performans odası ve 6 bin 300 metrekare beyaz alana sahip olması planlanırken, tesiste 200 kişi kapasiteli ofis çalışma alanın da bulunacağını belirten Bakan Uraloğlu, şunları ifade etti:

"Yapılacak yatırım ile Türksat’ın mevcut veri merkezinin fiziksel kapasitesi ilk fazda 3 kat, ikinci fazda ise 8 katın üzerinde artırılacak. 33 megavolt-amper kurulu güç kapasitesi bulunacak merkez; enerji verimliliğinde LEED-Gold sertifikasına, veri merkezi standartlarında ise Uptime Institute TIER-III ve TSE 50600 uyumlu olarak kurulacak. Kurulacak veri merkezi; yapay zeka uygulamaları, derin öğrenme, veri madenciliği, makine öğrenmesi gibi başlıklar altında veri analizi, veri kümelerinin işlenmesi, algoritmaların eğitimi, modelleme, tahmin, sınıflandırma, yüksek hızlı matematiksel hesaplamalar yapılması gibi hizmetlerin sunumu için gerekli altyapıya sahip olacak. Türkiye’nin en büyük kurum ve kuruluşlarının olağanüstü durumlarda dahi güvenli ve kesintisiz hizmet almasını sağlayacak. Hatta özellikle kamu hizmetleri amacıyla kullanılacak ülkeminiz en büyük veri merkezi olacak."

Düşük karbon salımı ve yüksek enerji verimliliğine sahip olacak veri merkezi ile Türkiye’ye çevreye de duyarlı bir tesis kazandırılmayı planladıklarını anlatan Bakan Uraloğlu, "Bu projenin bir diğer temel amacı, kamu kaynaklarında maksimum verimliliği sağlamak. Türksat Veri Merkezi sayesinde kamunun kendi bünyesinde ayrı ayrı sistem odaları kurmasına, mükerrer donanım yatırımları yapmasına ve bakım-işletim maliyetlerine katlanmasına gerek kalmayacak. Tüm veri ve bulut hizmetleri tek çatı altında toplanacak, e-Devlet Kapısı'nı kuran ve işleten Türksat güvencesiyle en üst düzeyde korunacak" ifadelerini kullandı.

Alınan bilgiye göre, HAVELSAN'nın geliştirdiği 4 yetenek, NATO'nun her yıl Polonya'da düzenlediği Coalition Warrior Interoperability Exploration, Experimentation, Examination Exercise (CWIX Tatbikatı) kapsamında NATO sertifikasyon sürecine dahil oldu.

DOOB-HQ, KAPI, Embedded NONC2 ATA DLP ve LYNX yetenekleri, NATO sertifikasyonu kapsamında gerçekleştirilen Assurance Verification and Validation (AV&V) testlerini başarıyla tamamladı.

Yetenekler, NATO Federe Görev Ağı (Federated Mission Networking-FMN) uyumluluğunun resmi olarak onaylanmasını sağlayan özel testlerden geçti.

Ülkelerin komuta kontrol bilgi sistemlerinin hem NATO hem de diğer ülkelerin sistemleriyle karşılıklı çalışabilirliğinin test edildiği CWIX Tatbikatı'nda FMN Spiral 4 sertifikasyonlarının alınması, 2025-2027 yıllarında icra edilecek NATO görevlerine katılım açısından önemli ön şartlar arasında yer alıyor.

HAVELSAN'ın yeni yeteneklerinin sertifikasyon sürecine dahil olması, şirket ürünlerinin NATO standartlarıyla uyum ve karşılıklı çalışabilirlik alanında ulaştığı yetkinliği ortaya koydu.

HAVELSAN böylelikle daha önce bu alanda NATO standartlarını yakalayan ürünlerini komuta kontrol, sistem entegrasyonu, güvenli veri paylaşımı ve taktik haberleşme alanlarındaki 4 kritik yazılım yeteneğiyle genişletmiş oldu.

Yeni milli yazılımlar NATO'da ilk kez vitrine çıktı

HAVELSAN, geliştirdiği yeteneklerle 2012'den bu yana CWIX Tatbikatı'na aktif katılım sağlıyor.

Şirket, 2019'da DOOB ve KAŞİF, 2023'te ADVENT CMS ve ADVENT MARTI, 2024'te KARTAL ve NONC2 ATA DLP, 2025'te ise DOOB-HQ, DOOB-TACTICAL, KAŞİF, OCTOPUS, NONC2 ATA DLP ve TDLYM ürünleriyle AV&V sertifikasyonu almaya hak kazandı.

Bu yıl 6-26 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen CWIX Tatbikatı'na NATO ve Avrupa Birliği dahil 46 ülkeden, 20 farklı ilgi alanında 780 sistem ve 3 binden fazla personel katıldı.

HAVELSAN ise tatbikatta 43 personel ve 16 sistemle faaliyet gösterdi.

Şirket, MIP, TDL, MDC2, DM, COMMS, GEOMETOC, CBRN, FMNCS, AIR, MARITIME, M&S ve CYBER odak alanlarında ADVENT KALYON, ADVENT UFUK, TALAY/REI, DOOB-HEADQUARTER, DOOB-MOBILE, KAŞİF, KBRN, OCTOPUS, KAPI, NONC2 ATA DLP, Embedded NONC2 ATA DLP, LYNX, I-SMART, FIVE, RTaaS ve ICS SENTINEL sistemleriyle görev yaptı.

HAVELSAN ayrıca bu yıl Hava Odak Alanı'na LYNX ve Embedded NONC2 ATA DLP, GEOMETOC Odak Alanı'na ADVENT TALAY/REI, FMN Ana Yetenekler Odak Alanı'na KAPI, Siber Odak Alanı'na ICS SENTINEL, Modelleme ve Simülasyon Odak Alanı'na ise FIVE yetenekleriyle ilk kez katıldı.

⁠Milli yazılımlara uluslararası kabul

HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, konuya ilişkin değerlendirmesinde, CWIX Tatbikatı'nda 4 yeni yeteneğin NATO sertifikasyon sürecine dahil olmasının, milli yazılımların uluslararası alanda kabul gördüğünün ve en yüksek birlikte çalışabilirlik standartlarını karşıladığının somut bir göstergesi olduğunu söyledi. Nacar, şunları kaydetti:

"Uzun zamandır sahip olduğumuz NATO standartlarında sistem oluşturma ve uyuşum tecrübesini aldığımız sertifikalar ile daha da pekiştirdik. Müşterek Harekat, Siber ve Modelleme Simülasyon Odak Alanları ile artırdığımız katılımın ivmesini önümüzdeki dönemde Yapay Zeka Destekli Komuta Kontrol yetenekleri ile sürdüreceğiz. Proaktif bir yaklaşımla Türk Silahlı Kuvvetlerinin modern muharebenin gereği olan ihtiyaçlarını karşılayacak yetenekler geliştirmeye ve uluslararası alanda rekabetçi çözümler üretmeye devam etmekteyiz."

MKE Kırıkkale Silah Fabrikası'nda üretilen ve Türk mühendislerin imzası bulunan MPT-76 MH, Türk askerinin operasyonel ihtiyaçları doğrultusunda geliştirildi.

MPT-76'ya göre yaklaşık 500 gram hafifletilen yaklaşık 3 kilo 750 gram ağırlığındaki tüfek, daha hafif ve ergonomik yapısıyla piyadenin hareket kabiliyetini artırıyor.

Dakikada 750 atış yapabilen 600 metre etkili menzile sahip MPT-76 MH, 42'si NATO, 16'sı yerli standartlarda olmak üzere 58 testi başarıyla geçti.

Kendi kalibresinde dünyadaki tek piyade tüfeği olan MPT-76 MH, sahip olduğu yüksek güvenilirlik, dayanıklılık ve hafif yapısıyla Türk Silahlı Kuvvetlerinin operasyonel kabiliyetine önemli katkı sağlıyor.

Sahip olduğu tüm bu özelliklerle dost ve müttefik ülkelerin orduları tarafından da tercih edilen milli piyade tüfeği, yüksek ihracat potansiyeliyle dikkati çekiyor.

MKE TOLGA İLE ÇOK KATMANLI HAVA SAVUNMASI

MKE’nin geliştirdiği TOLGA yakın hava savunma sistemi; sabit kanatlı kamikaze İHA'lar, dronlar, seyir füzeleri ve diğer asimetrik hava tehditlerine karşı geliştirdiği entegre yapısıyla öne çıkıyor. 'Etkili-Basit-Ucuz' yaklaşımıyla geliştirilen TOLGA, modüler mimarisi sayesinde farklı tehdit seviyelerine karşı katmanlı koruma sağlıyor ve modern hava savunma ihtiyaçlarına kapsamlı bir çözüm sunuyor. MKE tarafından geliştirilen TOLGA, 12,7 milimetre ve 20 milimetre araç üstü (mobil) ve sabit kuleli silah sistemleri, farklı kalibrelerde geliştirilen anti-dron mühimmatı, GÖKBÖRÜ AESA Radarı, akustik tespit sistemi, elektro-optik sensörleri, elektronik karıştırma (Jammer) sistemi ve gelişmiş komuta kontrol altyapısı ile hava tehditlerine karşı komple bir sistem çözümü sunuyor.

HAVA TEHDİTLERİNE GÜÇLÜ ÇÖZÜM

TOLGA, ilk savunma katmanında radar, elektro-optik sensörler ve elektronik karıştırma sistemiyle tehdit dronları tespit ediyor ve 10 kilometreye kadar soft-kill müdahalesi gerçekleştiriyor. Elektronik karıştırmanın yeterli olmadığı durumlarda TOLGA'nın hard-kill (fiziki müdahale) katmanı devreye giriyor. MKE'nin ürettiği 12,7 milimetre, 20 milimetre ve 35 milimetre silah sistemleri ile özel olarak geliştirdiği parçacıklı anti-dron mühimmatları tehdit unsurlarını fiziksel olarak imha ediyor. İnfilak zamanı ve mesafesi optimize edilebilen mühimmatlar, hedef çevresinde oluşturduğu metal parçacık bulutuyla yüksek vuruş olasılığı sağlıyor. 35 milimetre parçacıklı anti-dron mühimmatı 3 bin metreye kadar, 20 milimetre parçacıklı anti-dron mühimmatı bin metreye kadar, 12,7 milimetre parçacıklı anti-dron mühimmatı ise 300 metreye kadar etkili angajman imkanı sunuyor.

AKILLI KOMUTA KONTROL ALTYAPISI

Mobil Araç Platformu (MAP DUAL) üzerine entegre edilen iki adet PMT-76 platform makineli tüfek sistemi de parçacıklı anti-dron mühimmatıyla hava tehditlerine karşı etkili müdahale kabiliyeti kazandırıyor. MKE'nin geliştirdiği 7,62 milimetre parçacıklı anti-dron mühimmatı ise piyadelerin mevcut piyade tüfekleriyle ilave bir platforma ihtiyaç duymadan yakın mesafedeki dron tehditlerine etkili şekilde müdahale etmesini sağlıyor. MKE TOLGA'ya entegre edilen lazer silah sistemi ve ENFAL-17 füzesi ile sistemin çok katmanlı savunma kabiliyeti daha da ileri seviyeye taşınmış olacak. MKE TOLGA, mobil ve sabit olarak kullanılabilen komuta kontrol ünitesi sayesinde sistemde yer alan unsurlar tek merkezden yönetiyor. Sistem, uzaktan kontrol edilebiliyor; manuel, yarı otonom ve tam otonom çalışma özellikleriyle farklı operasyonel ihtiyaçlara hızlı şekilde uyum sağlayabiliyor.

Kacır, Türkiye'nin dört bir yanında düzenlenen etkinliklerde öğrencilerin öğretmenleri ve köy halkıyla birlikte bilimsel çalışmalara doğrudan katıldığını belirtti.

Öğrencilerin merak eden, keşfeden ve üreten bireyler olarak yetişmesine katkı sunduklarını vurgulayan Kacır, şunları kaydetti:

"Bu yıl ilk kez hayata geçirdiğimiz TÜBİTAK Köy Okullarına Yönelik Destek Programı ile köy okullarımızdaki öğrencilerimizi bilimle, teknolojiyle ve keşfetmenin heyecanıyla buluşturuyoruz. Fırsat eşitliğini güçlendiren, bilim kültürünü ülkemizin her köşesine taşıyan çalışmalarımızı sürdürecek, geleceğimizi inşa edecek evlatlarımızı Milli Teknoloji Hamlesi yolculuğumuzla kazanmaya devam edeceğiz."

Etkinlik, ASELSAN'ın yenilikçi çözümleri ve geleceğe yönelik vizyonu ile çocuklar için interaktif deneyim alanları, teknoloji sergileri ve eğlenceli etkinlikler sunuyor. ASELSAN'ın kurumsal sosyal sorumluluk projesi olan Tekno Macera, teknoloji ve bilimi Türkiye'nin dört bir yanındaki çocuklarla buluşturmayı ve teknolojiyi tüketen değil, üreten nesiller yetiştirilmesini desteklemeyi hedefliyor. Tekno Macera TIR'ı, hem ziyaret edilen illerdeki katılımcı çocuklar ile etkileşimi artırmayı hem de bilime ve teknolojiye olan ilgiyi teşvik etmeyi amaçlıyor.

Van'daki şenlik alanında, insanlık tarihine yön veren kritik icatlar, bu icatların arkasındaki mucitler ve söz konusu teknolojilerin günümüzde ASELSAN'ın inovasyon yaklaşımına ilham kaynağı oluşunu aktaran 'Mucitler Müzesi Sergi Alanı' yer alıyor.

DENEYİM ODAKLI ÖĞRENME ORTAMI

Ayrıca, artırılmış gerçeklik (AR) teknolojisi ile zenginleştirilmiş 'Tekno Maceracılar, Bir Doğa Yolculuğu' İnteraktif Dijital Kitap Deneyim Alanı ile katılımcılara yeni nesil, deneyim odaklı bir öğrenme ortamı sunuluyor. Etkinlik çerçevesinde, Tekno Macera'nın baş kahramanlarından olan 'ASEL' karakteri, 2D motion tekniğiyle hareketlendirilerek görselleştirilerek, dinamik anlatım dili ve özgün seslendirme altyapısı ile desteklenerek çocuklarla bire bir etkileşim kuracak şekilde hayata geçirildi. Bu yapı sayesinde çocukların keşif, öğrenme ve deneyim süreçlerine aktif katılımının teşvik edilmesi hedefleniyor. Tüm bu deneyim alanlarını tamamlayacak şekilde, içerik Bilim Şov ve çeşitli saha aktiviteleri ile zenginleştirilerek çocukların bilim ve teknolojiye yönelik ilgisinin artırılması planlanıyor.

ŞENLİĞİN SONRAKİ DURAĞI NEVŞEHİR

ASELSAN Çocuk Şenliği, Van'ın ardından, 1 Ağustos-9 Ağustos tarihleri arasında Nevşehir'de, 22 Ağustos-29 Ağustos tarihleri arasında Ordu'da, 5 Eylül-10 Eylül tarihleri arasında Kayseri'de, 12 Eylül-20 Eylül tarihleri arasında Kahramanmaraş'ta, 10 Ekim-18 Ekim tarihleri arasında Diyarbakır'da, 24 Ekim-1 Kasım tarihleri arasında İzmir'de, 7 Kasım-15 Kasım tarihleri arasında Adana'da çocuklarla buluşacak.

Yüksek maliyetler, roket üretimindeki yavaşlık nedeniyle düşük fırlatma temposu, çoklu uydu görevlerinde yaşanan kapasite darboğazları, roket enkazının çevresel etkileri ve erişilebilirlik sorunları, geleneksel roket fırlatma yöntemlerinin insanlığın uzay çalışmalarını sınırlayan temel dezavantajlar arasında yer alıyor.

ABD'li iş insanı Elon Musk'ın şirketi SpaceX tarafından geliştirilen Falcon 9 roketi, ilk kademe roketinin kontrollü şekilde Dünya'ya geri dönerek, yeniden kullanılabilmesini sağladı. İlk başarılı dikey inişin 2015'te gerçekleştirilmesi, uzay taşımacılığında onlarca yıldır değişmeyen ekonomik modeli kökten dönüştüren bir dönüm noktası olarak kabul edildi. Ardından aynı güçlendiricilerin çok sayıda yeniden uçurulması, roket üretim maliyetlerinin daha fazla fırlatma görevine yayılmasını mümkün kıldı. Böylece hem ticari uydu operatörleri hem de kamu kurumları için fırlatma hizmetlerinin birim maliyetinde önemli düşüşler yaşandı.

Maliyet düştü, fırlatmalar arttı

Geleneksel tek kullanımlık roketlerde bir fırlatmanın maliyeti 160 milyon dolara kadar çıkabiliyor. Falcon 9'da ise yeniden kullanılabilir ilk kademe sayesinde bir fırlatmanın maliyeti yaklaşık 67 milyon dolara kadar düşüyor. Yörüngeye taşıma maliyeti 1981-2011 döneminde kilogram başına yaklaşık 10 bin dolar seviyesindeyken, SpaceX'in yeniden kullanılabilir Falcon 9 roketiyle bu rakam 2 bin 500 dolara kadar geriledi. NASA verilerine göre, Crew Dragon misyonlarında yeniden kullanılabilir Falcon 9 sayesinde 500 milyon doların üzerinde tasarruf sağlandı. Söz konusu düşüşler, son yıllarda küresel roket fırlatma görev ve fırlatılan uydu sayısını da yükseltti.

AA muhabirinin Satellite Industry Association'ın (SIA) 2025 raporundan derlediği verilere göre, 2025'te dünya genelinde 296'sı ticari olmak üzere toplam 325 fırlatma gerçekleştirildi ve 4 bin 434 uydu yörüngeye yerleştirildi. 2025'te, bir önceki yıla göre yörüngeye taşınan uydu sayısında yüzde 65 artış kaydedilirken, yörüngedeki aktif uydu sayısı da 14 bin 266'ya ulaştı.

Maliyetlerdeki düşüşün yanı sıra ilk kademenin yeniden fırlatma için yaklaşık 21 gün içinde hazır hale getirilebilmesi, fırlatma sıklığını artırırken uzaya taşınan uydu sayısının da yükselmesini sağladı. Küresel fırlatma verilerine bakıldığında, 2020'de toplam fırlatmaların yüzde 22'sini gerçekleştiren SpaceX, 2025 sonu itibarıyla bu payı yüzde 50'ye çıkardı.

Çin 2022'de kaptırdığı liderliği tekrar alma peşinde

Küresel fırlatma yarışında 2020 yılı verilerine göre Çin toplam 114 fırlatmanın 39'unu, ABD ise 37'sini gerçekleştirmişti. 2022'de ABD, SpaceX'in yeniden kullanılabilir roket teknolojisinin sağladığı avantaj sayesinde küresel fırlatma sayısında Çin'i geride bıraktı. İlgili yılda gerçekleştirilen 186 fırlatmanın 64'ünü Çin, 78'ini ise ABD gerçekleştirdi. Roket fırlatma sayısında 2022'de ABD'nin payı yüzde 42, Çin'in payı ise yüzde 34 seviyesindeyken, 2025'te ABD'nin payı toplam fırlatmaların yüzde 55'ine yükseldi, Çin'in payı yüzde 28'e geriledi.

ABD'nin yeniden kullanılabilir roket teknolojileriyle elde ettiği üstünlük karşısında geri kalmamak için Çin de benzer teknolojilere yönelik yatırımlarını hızlandırdı. Ülkede, 2016'da özel sektör firmaları, yeniden kullanılabilir roketler için dikey iniş testlerine başladı. Birden fazla özel ve devlet şirketinin çalışmalarını sürdürdüğü süreçte çeşitli denemelerde kısmi başarılar elde edilse de istenilen sonuçlara ulaşılamadı. Falcon 9'un geri kazanım kabiliyetine yaklaşan ilk başarılı dikey iniş ve geri kazanım denemesi ise 10 Temmuz'da Long March 10B roketiyle gerçekleştirildi.

Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Teknolojisi Kurumuna (CASC) ait Long March 10B roketi, ülkenin güneyindeki Hainan eyaletinde bulunan Wenchang Fırlatma Üssü'nden fırlatıldı. SpaceX'in "iniş takımı kullanma" yaklaşımından farklı olarak, Long March 10B roketinin ilk kademesi fırlatmanın ardından dikey olarak Dünya'ya döndü ve Güney Çin Denizi'nde konuşlandırılan yüzer platformdaki kablo-ağ sistemi tarafından başarıyla yakalandı. Bu gelişme, Çin'in ilk başarılı kontrollü roket geri kazanımı olarak kayıtlara geçti.

Falcon 9'daki gibi roketin üzerine iniş için bacak mekanizması eklemek, rokete ilave ağırlık getiriyor, taşıyabileceği faydalı yük kapasitesinden bir miktar feragat edilmesine neden oluyor. Long March 10B'teki kancalı ağ sistemi ise söz konusu ağırlığın azaltılmasına imkan veriyor. Bu da yakıt verimliliğine ve uydu taşıma kapasitesinin artırılmasına kapı aralıyor.

Her iki ülkede öne çıkan bu çalışmaların yanı sıra farklı şirketler tarafından yeniden kullanılabilir roketlere yönelik yoğun bir çalışma yürütülüyor.

ABD ve Çin'in ardından yeniden kullanılabilir roket teknolojileri üzerinde çalışan ülkeler de test aşamasına yaklaşırken, Avrupa ve Hindistan projelerini hızlandırıyor. Hindistan'ın ADMIRE programı kapsamında ilk dikey iniş denemelerinin 2027'de gerçekleştirilmesi hedefleniyor. Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ise yeniden kullanılabilir roket demonstratörü THEMIS'in ilk dikey kalkış ve iniş testini yıl içinde yapmayı planlıyor.

Avrupa'da ayrıca Japonya, Fransa ve Almanya'nın ortak geliştirdiği yaklaşık 13 metre uzunluğundaki yeniden kullanılabilir teknoloji demonstratörü CALLISTO'nun ilk uçuşunun da 2026 içinde Fransız Guyanası'ndan gerçekleştirilmesi hedefleniyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla gerçekleştirilen törenle 21 Nisan 2025'te resmen hizmete alınan uydunun 42 derece doğu yörüngesindeki görevine başarıyla devam ettiğini vurgulayan Uraloğlu, yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla üretilen Türksat 6A'nın geniş kapsama alanıyla Türkiye'nin uzay ve haberleşme kapasitesi için önemli bir kilometre taşı olduğunu kaydetti.

Uraloğlu, Türksat 6A için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığındaki çalışmaların 15 Aralık 2014'te başladığını ve yaklaşık 10 yıl sürdüğünü hatırlatarak, 21 Mayıs 2015'te TÜRKSAT ve Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) işbirliğiyle TUSAŞ tesislerinde kurulan Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'nin (USET) açılmasıyla çalışmalara başlandığını bildirdi.

Türksat 6A Projesi kapsamında yerlilik ve milliliğe verdikleri öneme dikkati çeken Uraloğlu, şu değerlendirmede bulundu:

"Yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına ulaştırdığımız uydumuz için 84 yerli ve milli uydu ekipmanının üretimi yapıldı. TÜBİTAK UZAY, ASELSAN, CTech ve TUSAŞ'ın ürettiği bileşenler testler sonucu uyduya entegre edildi. Tüm testleri başarıyla geçen uydumuzu, ABD'nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral Uzay Üssü'ndeki Space X tesislerinden 9 Temmuz 2024'te uzaya fırlattık. 28 Aralık 2024'te ise nihai görev yörüngesi olan 42 derece doğu boylamına ulaşan uydumuzun ilk test yayınını da 17 Şubat 2025’te gerçekleştirdik. Böylece Türksat 6A ile ülkemizi haberleşme uydusu tasarlayıp üretebilen dünyadaki 11 ülke arasına taşıdık."

"TÜRKSAT uydularımız 111 ülkede 5,5 milyar nüfusa hitap ediyor"

Uraloğlu, Türkiye'nin uydu serüveninin 1994'te Türksat 1B uydusuyla başladığını belirterek, bugün TÜRKSAT'ın 31, 42 ve 50 derece yörüngelerindeki 6 aktif uyduyla, dünya uydu operatörleri arasında yer aldığını ve jeosenkron yörüngede görev yapan Türksat 6A'nın, başta televizyon yayıncılığı olmak üzere acil durum haberleşmesi gibi kritik hizmetleri geniş bir coğrafyada sunduğunu bildirdi.

Türksat 6A sayesinde televizyon yayını yapan uyduların yedeklenebilir hale geldiğini ve TÜRKSAT'ın sunduğu hizmet kapasitesinin de arttığını vurgulayan Uraloğlu, şu ifadeleri kullandı:

"Uzay vatanımızdaki egemenliğimizi, teknoloji ihraç eden kabiliyetimizle birleştirdik. Bugün TÜRKSAT, sadece bir uydu operatörü değil, yurt dışında tercih edilen ve güven duyulan bir teknoloji markası haline geldi. Pakistan, Hindistan, Nepal, Bangladeş, Myanmar, Tayland, Malezya ve Endonezya ile Sri Lanka'nın önde gelen platformu Freesat Lanka'nın 50 kanalını Türksat 6A'nın hizmet kapsamına dahil ettik. Bugün yalnızca Türksat 6A üzerinden Güney Asya kapsamasındaki 10 ülkede 69 televizyon kanalına yayın hizmeti sunuyoruz. Tüm TÜRKSAT uydularımız ise artık 111 ülkede 5,5 milyar nüfusa hitap ediyor."

Uraloğlu, TÜRKSAT uyduları üzerinden yayın yapan toplam televizyon kanalı sayısının da 532'ye ulaşıp 10 yılın en yüksek seviyesine çıktığına dikkati çekerek, Türksat 6A uydusunun hizmete girmesiyle sağlanan Güney Asya açılımının, şirketin küresel yayıncılık pazarındaki büyüme ivmesini gösterdiğini anlattı.

TÜRKSAT uyduları üzerinden yayın yapan kanal sayısının sadece bir yılda yüzde 20'lik artış sağladığını aktaran Uraloğlu, yurt dışı merkezli kanal sayısındaki artışın ise 5 yılda yüzde 50 seviyesinde olduğunu ifade etti.

Uraloğlu, 2020 sonunda 114 olan yabancı menşeli kanal sayısının da 2025 yılı sonu itibarıyla 171'e yükseldiği bilgisini paylaştı.

"Türksat 7A, Türkiye'nin dijital gelecek vizyonunun taşıyıcısı olacak"

TÜRKSAT'ın uzaydaki haberleşme kapasitesini artırma hedefi kapsamında Türksat 7A'ya ilişkin finansman desteğini kapsayan protokolün, TÜRKSAT ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı arasında 19 Haziran 2025'te imzalandığını anımsatan Uraloğlu, protokolle Türksat 7A'nın yapım sürecine yönelik olarak Bakanlık tarafından sağlanacak desteğin çerçevesinin belirlendiğini bildirdi.

Uraloğlu, Türksat 7A Projesi'nin, 42 derece doğu yörüngesinde görev yapan Türksat 3A uydusunun tasarım ömrünün sona yaklaşması nedeniyle başladığını belirterek, şunları kaydetti:

"2029'da hizmete almayı planladığımız 7A uydumuz daha yüksek veri kapasitesi, daha güçlü kapsama alanı ve esnek kaynak yönetim kabiliyetiyle Türkiye'nin dijital gelecek vizyonunun taşıyıcısı olacaktır. Bu uydumuz hizmete alındıktan sonra ülkemizin uzaydaki bağımsızlığının güçlü bir simgesi olarak varlığını sürdürecektir."

ZORLU TESTLERİ BAŞARIYLA GEÇTİ

MKE tarafından M113 serisi zırhlı personel taşıyıcısının modernize edilmesi ile geliştirilen E-ZPT, muharebe sahasında karşılaşılacak gerçek senaryolar simüle edilerek, birçok zorlu teste tabi tutuldu. Zırhlı araç kalifikasyon sürecinde, 3 bin kilometre dayanıklılık, 1600 kilometre arazi, 800 kilometre asfalt ve 600 kilometre stabilize testlerini başarıyla geçti. Yüzde 60 dik eğim, yüzde 30 yan eğim, hendek geçme gibi testlerin yanı sıra aşırı sıcak ve soğuk havalarda kusursuz performans gösteren E-ZPT; şoför, komutan, nişancı ve 4 mürettebatla birlikte 7 personel taşıyabiliyor.

YÜZDE 100 ELEKTRİKLİ

Altında MKE mühendislerinin imzası bulunan E-ZPT çevreye duyarlı teknolojiyi ve üstün güvenlik anlayışını bir araya getiriyor. Dahili pil paketiyle 150 kilometre, jeneratör beslemesiyle 650 kilometre menzile çıkan E-ZPT, 0'dan 50 kilometre/saat hıza 8 saniye gibi kısa bir sürede ulaşabiliyor. Hızlı şarj ile yüzde 20'den yüzde 80'e 1,5 saatte şarj edilebiliyor. Yüksek güvenlikli batarya yapısı ile modern savunma ihtiyaçlarına etkin çözüm sunan E-ZPT, düşük bakım ve onarım maliyetinin yanı sıra farklı tiplerdeki faydalı yüklerle de tam uyumlu çalışabiliyor. Yüzde 100 elektrikli tahrik sistemi ile daha düşük akustik ve termal iz bırakan zırhlı araç, tam dolu kapasiteyle yaklaşık 15 ton ağırlığa ulaşırken; 2 buçuk ton faydalı yük taşıyabiliyor. Son teknoloji ile donatılan araçta 12,7 milimetre uzaktan komutalı silah sistemi de yer alıyor.

'YERLİLİK VE MİLLİĞE ÖNEM VERDİK'

Türksat 6A için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndaki çalışmaların, 15 Aralık 2014'te başladığını ve yaklaşık 10 yıl sürdüğünü belirten Bakan Uraloğlu, 21 Mayıs 2015'te Türksat ve Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) iş birliğiyle TUSAŞ tesislerinde kurulan Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'nin (USET) açılmasıyla çalışmalara başlandığını hatırlattı. Türksat 6A Projesi kapsamında yerlilik ve milliğe önem verdiklerini vurgulayan Bakan Uraloğlu, "Yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına ulaştırdığımız uydumuz için 84 yerli ve milli uydu ekipmanın üretimi yapıldı. TÜBİTAK UZAY, ASELSAN, CTech ve TUSAŞ'ın ürettiği bileşenler test edilip uyduya entegre edildi. Tüm testleri başarıyla geçen uydumuzu, ABD'nin Florida Eyaleti'ndeki Cape Canaveral Uzay Üssü'ndeki Space X tesislerinden 9 Temmuz 2024'te uzaya fırlattık. 28 Aralık 2024'te ise nihai görev yörüngesi olan 42 derece doğu boylamına ulaşan uydumuzun ilk test yayınını da 17 Şubat 2025'te gerçekleştirdik. Böylece Türksat 6A ile ülkemizi haberleşme uydusu tasarlayıp üretebilen dünyadaki 11 ülke arasına taşıdık" ifadelerini kullandı.

'TÜRKSAT'IN SUNDUĞU HİZMET KAPASİTESİ ARTTI'

Bakan Uraloğlu, Türkiye'nin uydu serüveninin 1994'te Türksat 1B uydusuyla başladığını anımsatarak, "Bugün Türksat; 31, 42 ve 50 derece yörüngelerindeki 6 aktif uyduyla, dünya uydu operatörleri arasında yer alıyor. Jeosenkron yörüngede görev yapan Türksat 6A, başta televizyon yayıncılığı olmak üzere acil durum haberleşmesi gibi kritik hizmetleri geniş bir coğrafyada sunuyor. Türksat 6A sayesinde televizyon yayını yapan uydular yedeklenebilir hale gelirken Türksat'ın sunduğu hizmet kapasitesi de arttı" açıklamasında bulundu.

Türksat 6A ile birlikte Türkiye'nin kapsama alanını dünyanın en uzak noktalarına taşıdıklarını ifade eden Bakan Uraloğlu, "Uzay vatanımızdaki egemenliğimizi, teknoloji ihraç eden kabiliyetimizle birleştirdik. Bugün Türksat, sadece bir uydu operatörü değil, yurt dışında tercih edilen ve güven duyulan bir teknoloji markası haline geldi. Pakistan, Hindistan, Nepal, Bangladeş, Myanmar, Tayland, Malezya ve Endonezya ile Sri Lanka'nın önde gelen platformu Freesat Lanka'nın 50 kanalını Türksat 6A'nın hizmet kapsamına dahil ettik. Bugün yalnızca Türksat 6A üzerinden Güney Asya kapsamasındaki 10 ülkede 69 televizyon kanalına yayın hizmeti sunuyoruz. Tüm TÜRKSAT uydularımız ise artık 111 ülkede 5,5 milyar nüfusa hitap ediyor" dedi.

'YURT DIŞI MERKEZLİ KANAL SAYISINDAKİ ARTIŞ REKOR DÜZEYDE OLDU'

Türksat uyduları üzerinden yayın yapan toplam TV kanal sayısının da 532'ye ulaşarak 10 yılın en yüksek seviyesine çıktığını kaydeden Bakan Uraloğlu, "Türksat 6A uydusunun hizmete girmesiyle sağlanan Güney Asya açılımı, Türksat'ın küresel yayıncılık pazarındaki büyüme ivmesini tarihi bir rekor taşırken, Türksat uyduları üzerinden yayın yapan kanal sayısı sadece bir yılda yüzde 20'lik artış yakaladı. Yurt dışı merkezli kanal sayısındaki artış ise 5 yılda yüzde 50 gibi rekor düzeyde oldu" dedi.

'7A UYDUSU, TÜRKİYE'NİN DİJİTAL GELECEK VİZYONUNUN TAŞIYICISI OLACAK'

Bakan Uraloğlu, 2020 yılı sonunda 114 olan yabancı menşeli kanal sayısının da 2025 yılı sonu itibarıyla 171'e yükseldiğini de belirterek, söz konusu artışla Türkiye'nin uydu hizmetleri ihracat hacminin de rekor düzeye taşındığını ifade etti. Uraloğlu, Türksat'ın uzaydaki haberleşme kapasitesini artırma hedefi kapsamında Türksat 7A'ya ilişkin finansman desteğini kapsayan protokolün, Türksat ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı arasında 19 Haziran 2025’te imzalandığını belirterek, protokol ile Türksat 7A'nın yapım sürecine yönelik olarak Bakanlık tarafından sağlanacak desteğin çerçevesinin belirlendiğini ifade etti. Türksat 7A projesinin, 42 derece doğu yörüngesinde görev yapan Türksat 3A uydusunun tasarım ömrünün sona yaklaşması nedeniyle başladığını ifade eden Bakan Uraloğlu, "2029 yılında hizmete almayı planladığımız bu uydumuz daha yüksek veri kapasitesi, daha güçlü kapsama alanı ve esnek kaynak yönetim kabiliyetiyle 7A uydusu, Türkiye’nin dijital gelecek vizyonunun taşıyıcısı olacaktır. Hizmete alındıktan sonra ülkemizin uzaydaki bağımsızlığının güçlü bir simgesi olarak varlığını sürdürecektir" dedi.

Bakan Mehmet Fatih Kacır, sanal medya hesabından yaptığı açıklamada, "İnovasyon şart, ancak tek başına yeterli değil. İnovasyon ancak sanayileşme ile gerçek bir stratejik güce dönüşür. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak, 5 milyar dolar tutarındaki destek bütçesiyle 'HIT-Yenilikçi Savunma Teknolojileri Çağrısı'nı başlatıyoruz. Kapsamlı yatırım teşvik programımız HIT-30 kapsamında, geleceğin kritik teknolojilerini geliştiren yatırımlara kapsamlı bir destek paketi sunacağız" dedi.

Bakan Kacır, 'HIT-Yenilikçi Savunma Teknolojileri Çağrısı ile geleceğin savunma teknolojilerine yatırım yapacak firmalara yüzde 60’a varan vergi teşviki, yüzde 20’ye varan hibe desteği, kamu alım ve istihdam desteği, kamu test ve doğrulama altyapılarına erişim, yatırım arazisi tahsisi ile yatırım tutarının yüzde 70’ine kadar uygun koşullu finansman imkanı sunulacağını bildirdi.

Bakan Kacır, ayrıca, "HIT-Yenilikçi Savunma Teknolojileri Çağrısı', yenilikçi şirketlerin daha hızlı ölçeklenmesini ve üretim kapasitesini güçlendirmesini sağlayacak. İnovasyonu endüstriyel kapasiteye, endüstriyel kapasiteyi de stratejik güce dönüştürüyoruz. Avrupa'nın üretim merkezi Türkiye, en ileri savunma teknolojilerinin yaygınlaştırılmasını hızlandırmak için yatırımlara ev sahipliği yapmaya hazır" ifadelerini kullandı.

'İNOVASYON ÖLÇEKLENDİRME PROGRAMI' YAKLAŞIMIYLA UYUMLU

Bakanlıktan alınan bilgilere göre; NATO’nun savunma teknolojilerinin seri üretime kazandırılmasını önceliklendiren ve zirvede liderlere sunulacak 'İnovasyon Ölçeklendirme Programı' yaklaşımıyla uyumlu olduğu değerlendirilen çağrı kapsamında, yatırımcılara toplam 5 milyar dolarlık destek sağlanacak. HIT-Yenilikçi Savunma Teknolojileri Çağrısı ile yenilikçi şirketlerin daha hızlı ölçeklenmesi ve üretim kapasitesinin güçlendirilmesi sağlanacak.

ASELSAN uzun süredir NATO Destek ve Tedarik Ajansı (NSPA) ile NATO Haberleşme ve Bilgi Ajansının (NCIA) ihalelerine çözümler sunuyor. Uluslararası savunma standartlarını yöneten NCIA ile imzalanan ilk haberleşme sözleşmesi, milli teknolojilerin küresel rekabet gücünü en üst düzeyde tescilledi.

ASELSAN, IFF ihalesinde dünyanın önde gelen firmasına karşı ipi göğüsledi. Ürünü daha önce tek kaynak olarak sağlayan küresel devi geride bırakan ASELSAN, Portatif IFF Sorgulayıcı IDENTA 4000I çözümü ile ilgili olarak çerçeve anlaşma imzaladı ve birkaç ay içinde bu çözümün NATO ülkelerine teslimatları başlayacak. Bu başarı, İttifak üyelerinin gelecekteki IFF ihtiyaçlarının da ASELSAN'dan karşılanmasının önünü açtı.

Hava savunma çalışmalarında 5 şirketten biri

ASELSAN, NATO'nun Modüler Hava Savunma Konsept Aşaması için NSPA tarafından seçilen 5 şirket arasında bulunuyor.

Şirket, söz konusu çalışma kapsamında Airbus, Lockheed Martin UK, Raytheon ve Thales LAS ile birlikte görev alacak. Böylece ASELSAN, NATO'nun hava savunma mimarisine yönelik uzun vadeli çalışmalarında yer alacak.

ASELSAN'ın NATO ile iş birliği, tedarik faaliyetlerinin yanı sıra tatbikatlar ve standardizasyon çalışmalarıyla da sürüyor. Şirket, son 3 yılda 50'yi aşkın NATO çalışma grubunda görev aldı.

NATO CWIX 2025 tatbikatına Hava Komuta Kontrol sistemleriyle katılan ASELSAN, müttefik sistemlerle birlikte çalışabilirlik testlerini başarıyla tamamladı. KOCATEPE 100 ürünü de Federated Mission Networking (FMN) Spiral 4 uyumluluğunu geçti.

Şirket, CWIX'in yanı sıra deniz ortamındaki çok boyutlu harekat kabiliyetlerini değerlendiren REPMUS tatbikatlarına da katıldı.

Polonya sözleşmesi 410 milyon dolara ulaştı

ASELSAN'ın NATO üyesi ülkelerdeki faaliyetleri, ihracat sözleşmeleriyle de büyüyor. Şirket, Polonya’da 410 milyon dolarlık bir sözleşmeye imza attı.

Polonya ve Romanya'da şirketleri bulunan ASELSAN, son yıllarda elektronik harp, radar ve haberleşme alanlarında yüksek tutarlı ihracat sözleşmeleri imzaladı, yakın zamanda bir NATO ajansıyla da haberleşme sistemleri sözleşmesi yaptı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, nisan ayında gerçekleştirdiği ASELSAN ziyaretinin ardından şirketin Türk savunma sanayisindeki rolüne dikkati çekti.

İş birliğinin haberleşme, komuta kontrol ve anti-drone alanlarında büyümesi bekleniyor. NATO tedarik makamlarının pazar araştırmalarına ASELSAN'ın verdiği cevaplar doğrultusunda iş birliği hacminin artması, daha ileri vadede ÇELİKKUBBE bileşenleri ve İHA faydalı yüklerinde derinleşmesi öngörülüyor.

Şirket, radar, elektronik harp, haberleşme, IFF ve ÇELİKKUBBE bileşenleri hem NATO'nun bölgesel caydırıcılık hedeflerine güç katıyor hem de Türkiye'nin İttifak'a sunduğu askeri ve politik katkıyı büyütüyor.

Zirvenin güvenliğinde ASELSAN imzası

ASELSAN tarafından geliştirilen teknolojiler NATO Zirvesi için alınan tedbirlere de katkı sağlıyor.

Ankara'da merkezi noktalara yerleştirilen ASELSAN ürünü ROADGUARD, yapay zeka teknolojileri ile desteklenen sensörleri ile hareket halindeki araç içerisinden yüz tanıma özelliği ve aynı platform üzerinden plaka tespiti yapabilme özelliği ile öne çıkıyor.

Elde ettiği verileri yapay zeka desteği ile anlık olarak araç-şahıs eşleştirmesi ile anlamlı veri haline getiren ROADGUARD, bu verileri yine anlık olarak Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) veritabanından sorguluyor.

İş birliğinin en önemli projelerinden biri, Vietnam'da modern bir Katmanlı Üretim Teknolojileri merkezinin kurulması olacak. Petrovietnam, bu merkezi operasyonel verimliliğini artırmak amacıyla kullanmayı planlıyor.

3D baskı teknolojisi, Petrovietnam'ın sondaj ve pompa ekipmanlarına yönelik karmaşık parçaları üretmesine olanak sağlayacak. Hızlı prototipleme sayesinde ise üretimdeki duruş süreleri en aza indirilecek.

Katmanlı üretim teknolojileri, ekipmanların ve büyük ölçekli parçaların bakım ve onarım süreçlerini hızlandırırken, yedek parça ithalatına olan bağımlılığın azaltılmasına da katkı sağlayacak.

Proje, Rus uzmanlar tarafından Petrovietnam'ın üretim süreçlerinin teknik açıdan değerlendirilmesiyle başlayacak. Ardından merkezin yapısı ve kullanılacak katkılı imalat ekipmanları belirlenecek, son aşamada ise merkezin faaliyete geçirilmesiyle proje tamamlanacak.

Petrovietnam Genel Müdür Yardımcısı Phan Tu Giang konuyla ilgili yaptığı açıklamamda, "Katkılı imalat teknolojileri alanındaki iş birliği, Rusya ile Vietnam arasındaki ortaklığın geliştirilmesi açısından önemli fırsatlar sunuyor. Ulusal Katkılı İmalat Teknolojileri Merkezi'nin başarıyla hayata geçirileceğine inanıyoruz. Merkezin kurulmasının planlandığı sahada teknik incelemelerin bu yılın temmuz ayında yapılması, merkezin ise 2027 yılında faaliyete geçmesi öngörülüyor" ifadelerini kullandı.

Rosatom’un Yakıt Bölümü proje için tek seferlik bir ihracat anlaşmasının ötesinde bilimsel ve teknik destekten hammadde tedarikine, mühendislerin eğitiminden üretim süreçlerinin kurulmasına kadar uzanan, anahtar teslim bir sektör ekosistemi sunuyor.

Rosatom’un Yakıt Bölümü Katkı Maddesi Teknolojileri İş Birimi Müdürü Ilya Kavelashvili de konuya dair açıklamasında şunları söyledi: "Rus katmanlı üretim teknolojilerini yurt dışına başarıyla ihraç etme konusunda önemli bir deneyime sahibiz. Belarus'ta Rus üretimi ekipmanlarla donatılan Rosatom'un ilk yurt dışı Katmanlı Üretim Teknolojileri Merkezi faaliyete geçti. Hindistan'a ise havacılık ve uzay sanayisinde kullanılmak üzere büyük ölçekli bir endüstriyel baskı teknolojisi ihraç edildi. Bu örnekler, Rusya'nın geliştirdiği ekipmanların, malzemelerin ve yazılımların küresel ölçekte rekabet gücüne sahip olduğunu gösteriyor. Gelecekte, Güneydoğu Asya pazarına açılmak amacıyla 3D yazıcıların montajının Vietnam'da yerelleştirilmesi seçeneğini de değerlendirmeye hazırız."

Türkiye'de geçen yılın ilk çeyreğinde sabit geniş bant abone sayısı 20,7 milyon iken bu yılın ilk çeyreğinde 21,2 milyona çıktı. Ev ve iş yerlerinde internet kullanımının artmasının yanı sıra kullanıcıların daha hızlı paketleri talep etmesi de dikkati çekti.

Geçen yıl abonelerin yüzde 32'si 50 megabit üzeri hızda bağlantı sunan paketleri tercih etmişti. Bu yılın ilk çeyreğinde oran yüzde 44,6'ya çıktı. Böylece, neredeyse her iki sabit geniş bant abonesinden biri 50 megabit üzeri hız paketini tercih etti.

100 MEGABİT ÜSTÜ HIZ İSTEYENLERİN ORANI KATLANDI

Kullanıcıların bağlantı hız tercihleri detaylı incelendiğinde 100 megabit üzeri paket tercih oranının yaklaşık iki katına çıktığı görüldü. Geçen yılın ilk çeyreğinde 100 megabit üstü paket tercih edenlerin oranı yüzde 7,3 iken bu yıl aynı dönemde yüzde 14,6'ya ulaştı.

50 megabit ile 100 megabit aralığında paket tercih edenlerin oranı da söz konusu süreçte yüzde 24,7'den yüzde 30'a çıktı.

24-35 megabit kategorisindeki kullanıcı oranı ise yüzde 19,7'den yüzde 13,6'ya geriledi.

LaTeX; karmaşık matematik formülleri, bilimsel semboller ve çok dilli içerikler barındıran akademik metinlerin yayına hazırlanmasında kullanılan uluslararası standart bir dizgi sistemidir. Bu alanda uzman kadroyla hizmet veren Eylül Çeviri, Türkiye'deki az sayıdaki profesyonel sağlayıcıdan biridir.

Eylül Çeviri Akademik Çeviri ve Yayın Birimi konuya ilişkin şu değerlendirmede bulundu: "Bilim evrenseldir; ancak evrensel olabilmesi için önce doğru dilde, doğru formatta sunulması gerekir. TÜBİTAK gibi bir kurumun yayınlarında yer almak bu sorumluluğun en somut ifadesidir. Bir akademik metnin dili de formatı da içerik kadar önem taşır."

Eylül Çeviri'nin akademik portföyü TÜBİTAK ile sınırlı değildir. ODTÜ, Koç Üniversitesi, Yeditepe Üniversitesi Yayınevi, Acıbadem Üniversitesi, İstinye Üniversitesi ve Bezmialem Vakıf Üniversitesi dahil 12'den fazla köklü eğitim kurumu için makale, tez, bilimsel yayın ve kurumsal akademik doküman çevirisi gerçekleştiren Eylül Çeviri, akademik dünyada tercih edilen çözüm ortağı konumunu korumaktadır. Şirketin akademik iş birliklerinin sayısı son üç yılda yüzde otuzbeşin üzerinde artış kaydetmiştir.

Eylül Çeviri Hakkında

1991 yılında Kadıköy Rıhtım'da faaliyete başlayan Eylül Çeviri Danışmanlık ve Yayıncılık Ltd. Şti., bugün İstanbul'da 5 şube, Ankara, İzmir ve İngiltere ofisiyle 13'ten fazla hizmet alanında faaliyet göstermektedir. Yazılı ve sözlü çeviri, yeminli tercüme, apostil, web sitesi lokalizasyonu ve masaüstü yayıncılık dahil geniş bir hizmet yelpazesiyle Türkiye'nin önde gelen kurumlarına profesyonel dil çözümleri sunan şirket, kadrolu tercümanıyla sektörde lider konumunu korumaktadır.

Açıklamada, yeni organizasyonla dünya genelindeki müşterilere yapay zeka tabanlı dönüşüm süreçlerinde destek sağlanacağı aktarıldı.

Söz konusu yapının sektördeki en büyük ve sonuç odaklı mühendislik organizasyonu olacağı vurgulanan açıklamada, bu girişim için 2,5 milyar dolarlık yatırım yapılacağı kaydedildi.

Açıklamada, müşterilerle birlikte ölçülebilir iş sonuçlarına dayalı yapay zeka sistemlerinin tasarlanması, geliştirilmesi, devreye alınması ve sürekli iyileştirilmesi için 6 bin uzmanın görevlendirileceği bildirildi.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) "Türkiye Elektronik Haberleşme Sektörü Üç Aylık Pazar Verileri Raporu"ndan derlenen bilgiye göre kullanıcılar internetteki zamanlarının büyük kısmını sosyal medya uygulamalarında geçirdi.

Kullanıcıların internet kullanım alışkanlıkları incelendiğinde, yılın ilk çeyreğinde toplam internet trafiğinde çevrim içi video paylaşım platformu YouTube'un açık farkla ilk sırada yer aldığı görüldü.

İlk üç ayda toplam internet trafiğinin yüzde 40,6'sı YouTube'da gerçekleşti. YouTube'u yüzde 16 ile Instagram takip etti.

Söz konusu veriler, kullanıcı tüketiminin büyük ölçüde video içerik tüketimi üzerinde yoğunlaştığını ortaya koydu.

ANLIK MESAJLAŞMADA INSTAGRAM ÖNDE

İnternet trafiği kategorilere göre incelendiğinde, "streaming" yani yayın tabanlı uygulamalarda da ilk sıra yine YouTube'un oldu.

Yüzde 57,4 ile ilk sırada yer alan YouTube'u yüzde 17,4 ile Instagram, yüzde 5,6 ile TikTok ve yüzde 5,5 ile Netflix takip etti.

Bireylerin iletişim kurmak için kullandığı "instant messaging" yani anlık mesajlaşma kategorisinde en yaygın kullanılan uygulama yüzde 58,5 ile Instagram olurken Facebook yüzde 26,4 ile ikinci sırada yer aldı.

Anlık mesajlaşmada en çok kullanılan uygulamalar listesinde WhatsApp yüzde 7,3 ile üçüncü sırada, Telegram ise yüzde 6,2 ile dördüncü sırada konumlandı.

Veriler, kullanıcıların anlık mesajlaşma uygulamalarında sosyal medya tabanlı uygulamalara yöneldiğini ve geleneksel mesajlaşma servislerinin daha sınırlı kullanıldığını da ortaya koydu.

İNTERNET ÜZERİNDEN SESLİ KONUŞMADA WHATSAPP TERCİH EDİLDİ

"Online games" yani çevrim içi oyun kategorisinde en yaygın olarak kullanılan uygulama platformu yüzde 25,4 ile PlayStation olarak kayıtlara geçti.

PlayStation'ı sırasıyla yüzde 24,1 ile Steam, yüzde 9,2 ile PUBG ve yüzde 6,7 ile League of Legends takip etti.

İnternet üzerinden sesli konuşma olan VOIP kategorisinde en yaygın kullanılan uygulama da açık ara WhatsApp oldu. Toplam kullanım trafiğinin yüzde 61,2'sini oluşturan WhatsApp, bu alanda lider konumda yer aldı.