İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Genel

Bekir Coşkun'un adı Çankaya'da yaşayacak

Genel

Muhtarlarla bir arada

Genel

Öveçler Çankaya Evi'nde çalışmalar tam gaz

Genel

 Haymana'da şeffaf kabin ve hijyen paketi mesaisi

Genel

Mamak Belediyesi'nin 2021 bütçesi onaylandı

Genel

Çankaya'nın yeni hizmet binası yükseliyor

Genel

 Karagöl'de renk cümbüşü

Kültür-Sanat

"Selvi Boylum Al Yazmalım" Devlet Tiyatroları sahnesinde

Genel

‘Sakin Kent'te yaz bitmedi 

Genel

Başkent'te minibüs devrildi 

Sağlık

Kovid-19 sürecinde "soğuk hava" uyarısı

Spor

Razgatlıoğlu birinciliğe alışıyor

Ekonomi

Ekonomi Haberleri

“En az 128 işçi koronavirüs nedeniyle yaşamını yitirdi”

Makbule AKGÜL AKKUŞ 21.05.2020 10:37
“En az 128 işçi koronavirüs nedeniyle yaşamını yitirdi”

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi, 11 Mart ve 10 Mayıs arasında en az 128 işçinin salgından dolayı yaşamını yitirdiğini açıkladı. İSİG, Kovid-19 nedenli ölümlerin en fazla gerçekleştiği işkollarının ticaret, büro ve sağlık işkolu olduğunu belirtti.

İşçi Sağlığı ve Güvenliği (İSİG) Meclisi, koronavirüs salgını nedeniyle çalışma yaşamında ortaya çıkan sorunlara ilişkin hazırladığı ikinci raporunu yayınladı. Raporda, 11 Mart ile 10 Mayıs arasında en az 128 işçinin salgın nedeniyle yaşamını yitirdiği bilgisi yer aldı. Salgının ilk 2 ayında Kovid-19 sebebiyle hayatını kaybeden işçilerin 78’i İstanbul, 9’u Kocaeli, 7’si İzmir, 5’i Bursa, 3’ü Ankara, 3’ü Antep ve 23’ü de diğer illerde çalışıyordu. Raporda, salgının bir "sınıf sorunu" olduğu izlenen politikalarla ortaya çıktığı ifade edilirken, hasta ve ölüm oranlarının en fazla üretim merkezlerinin bulunduğu kentlerde görüldüğü belirtildi. Raporda, salgının ikinci ayında sermayeyi koruyan ve işçi sınıfını "sürü bağışıklığına" iten politikaların virüsün işyerlerine ve işçilerin yaşam alanlarında hızla yayılmasına sebep olduğu kaydedildi. Ortaya çıkan maske krizinin halk sağlığını korumak için izlenen politikaların yetersizliğini ve plansızlığını kanıtladığının vurgulandığı raporda, maske satımı ve dağıtımının yasaklanmasının ardından hükümetin maskeleri bedava dağıtacağını ilan ettiği hatırlatılarak, “Ne var ki, maske dağıtımının bile organize edil(e)memesi sonucunda maske satışı serbest bırakıldı; bu da, salgın sürecinde halkın en temel sağlık ihtiyaçlarının dahi karşılanamadığını gösterdi” diye belirtildi. Salgının ikinci ayında bir yandan ‘evde kal’ çağrıları, diğer yandan hafta sonları ve resmi tatilleri kapsayan sokağa çıkma yasaklarının ilan edildiği anımsatılan raporda, ‘üretmeye mecburuz’ anlayışıyla işçilerin bugünlerde de işyerlerine gönderilmeye devam edildiği kaydedildi.

“POZİTİF VAKALAR SAKLANDI İDDİASI”

Raporda, salgının ikinci ayında daha da yaygınlaştığı, işverenlerinin salgına yakalanan işçilere rağmen üretimi sürdürdüğü ve pozitif vakaları toplumdan sakladığı iddia edildi. İşyerlerinde gizlenen vakaların mahallelere ve işçi ailelerinin diğer fertlerine bulaşarak, üstü kapatılamaz bir hal aldığına dikkat çekilen raporda, “Mayıs ayı ile birlikte insan temasının yüksek olacağı, başta AVM’ler olmak üzere özel ve kamusal alanların açılması ve bu alanlara ilişkin karantina tedbirlerinin kaldırılması, mevsimlik tarım işçilerinin iş yoğunluğunun artması, üretime ara veren neredeyse bütün işyerlerinde üretimin tekrar başlaması salgının gerek işyerlerinde gerekse işçilerin hane, toplu taşıma, pazar, market gibi yaşam alanlarında yayılacağını ortaya koymaktadır” ifadelerine yer verildi.

“ÖLÜMÜN EN FAZLA GERÇEKLEŞTİĞİ İŞ KOLLARI TİCARET, BÜRO VE SAĞLIK”

Raporun devamında ise şu tespitlere yer verildi: “Salgının ikinci ayının sonlarında kontrol altına alınmadan ‘normalleşme’ adı altında ekonomik hayatın canlandırılması politikaları hız kazandı ve temas riskinin en fazla olduğu alanlardan birisi olan AVM’lerin açılması gibi hazırlıklar yapıldı. Bu koşullarda bilim insanları tarafından tartışılan salgının ikinci dalgasının hedefinde doğrudan yine işçilerin olacağı açığa çıktı. Hayatını kaybeden emekçilerin 9’u kadın 119’u erkek. Hayatını kaybeden emekçilerin yaş ortalaması 50. Hayatını kaybedenlerin 98’i ücretli (işçi ve memur), 30’u ise kendi nam ve hesabına çalışan. Kovid-19 nedenli ölümlerin en fazla gerçekleştiği işkolları ticaret-büro işkolu ile sağlık işkoludur. Hayatını kaybeden işçilerin işkollarına göre dağılımı ise şu şekilde: Ticaret-büro işkolunda 37, sağlık işkolunda 31, belediye-genel işler işkolunda 11, turizm-konaklama işkolunda 8, tekstil işkolunda 7, taşımacılık işkolunda 5, savunma-güvenlik işkolunda 5, bankacılık işkolunda 4, metal işkolunda 4 ve diğer işkollarında 14 işçi yaşamını yitirdi. Kaybettiğimiz işçilerin en az 18'i (yüzde 15) sendikalı idi. Salgının ilk iki ayında Kovid-19 sebebiyle hayatını kaybeden işçilerin 78’i (yüzde 60) İstanbul, 9’u Kocaeli, 7’si İzmir, 5’i Bursa, 3’ü Ankara, 3’ü Gaziantep ve 23’ü de diğer illerde çalışmaktaydı. Kuralsızlığın salgın hali: İşten atmalar, ücretsiz izin, yıllık izin kullandırma dayatması, salgının ilk ayında işten atmalar, ücretsiz izin ya da yıllık izni kullandırma dayatmaları ön plana çıkarken, bu dönemde ise, ücret vermeme, fazla mesai ücreti vermeme, iş tanımı dışında iş yaptırma, angarya, aşırı çalıştırma en yaygın hak gaspları oldu.

“BİR ÇOK PATRON İŞÇİLERİ ÇALIŞTIRMAK İÇİN ÖZEL İZİN ALDI”

Sokağa çıkma yasaklarında organize sanayi bölgelerinin de aralarında olduğu birçok patronun üretime devam etmek için ‘özel izin’ aldığı görüldü. Salgının ikinci ayında ücretsiz izin uygulaması yaygınlaşmış, ‘işten atmayı yasaklayan’ ücretsiz izin uygulaması ile binlerce emekçi günlük 39 TL (aylık 1177 TL) ile açlığa mahkum edilmiştir. Ücretsiz izne çıkarma uygulaması tekstil, petro-kimya, gıda gibi işkollarında yaygınlaşan bir dayatmaya dönüşmüştür. Değişik işyerlerinde işçiler, ‘ücretsiz izin’ uygulaması adı altında, evrak üzerinde ücretsiz izinli gösterilmiş, gerçekte ise çalıştırılarak sömürülmeye devam etmiştir.

“2.5 MİLYON KAYITLI İŞÇİ RİSK ALTINDA”

 İçişleri Bakanlığı’nın talimatı ile geçici süre faaliyetlerine ara verilen işletmelerde çalışan 2,5 milyon kayıtlı işçi risk altındadır. Bunun yanında turizm işçileri, sokak çalışanları, ev hizmetlerinde çalışan işçiler, taşımacılık işkolundaki işçiler, inşaat işçileri olmak üzere pek çok kesim fiili olarak işsiz/gelirsiz kalmıştır. Kayıt dışı çalışanlar, geçici çalışanlar, gündelik-yevmiye usulü çalışanlar ve diğer güvencesiz çalıştırma biçimleri hesaba katıldığında, milyonlarca işçinin salgın koşullarında açlığa mahkum edildiği ortaya çıkmaktadır. Bu kitlenin büyük kısmı ise kısıtlı desteklerden; işsizlik maaşından ya da ücretsiz izin ücretinden de faydalanamamaktadır. Sosyal yardıma başvuran işçi sayısındaki artış da bu durumu doğrulamaktadır. Gıda fabrikalarında, marketlerde, kargo firmalarında, fırınlarda, depolarda ve hastanelerde çalışma saatleri 12-14 saat arası değişen angarya çalışmaya dönmektedir. Bu sektörlerde işçiler İş Yasası’na aykırı olarak uzun süre ve izinsiz çalıştırılmakta ve işçilere herhangi bir ek ödeme yapılmadığı gibi, büyük bölümü asgari ücret alan işçilerin fazla mesai ücreti, izin, mola sürelerinin uzatılması ve ikramiye talepleri de karşılanmamaktadır. İtiraz eden işçiler ikametgâhlarına uzak şubelerde çalışmaya zorlanmakta, itirazının devamı durumunda ise işten çıkarma ile tehdit edilmektedir.

“GÖSTERMELİK ÖNLEMLER ALINDI”

İş yerlerinde üretim baskısı ve kötü çalışma koşulları devam ederken salgına dair işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin alınmadığı ve işçilerin salgına yakalanma riski ile karşı karşıya oldukları görülmektedir. Pek çok sektör ve iş yerinde, önlemler yetersiz kalmakta yahut alınan önlemler göstermelik bir amaç taşımaktadır. İşçiler kişisel koruyucu ekipman temin edilmeden birbirine yakın biçimde çalıştırılmakta, yemekhanelerde, işçi servislerinde ve toplu taşımayla işe gidip gelişlerinde sosyal mesafe kuralı patronlar tarafından dikkate alınmamaktadır.”